Źródło
Informacja do zadania 8.
Pewien związek organiczny ulega reakcji rozkładu. Energia aktywacji tej reakcji jest
niezerowa (EA > 0). Przeprowadzono doświadczenie, w którym badano szybkość reakcji
rozkładu związku X. W tym celu mierzono w odstępach co 2×103 sekund stężenie molowe
związku X w ciągu pierwszych 12×103 sekund od momentu zainicjowania reakcji. Następnie
obliczono średnią szybkość reakcji rozkładu związku X w przedziałach czasu po 2×103
sekund. Przedziały te oznaczono numerami od I do VI. Zależność średniej szybkości reakcji
rozkładu związku X od czasu zilustrowano na poniższym wykresie.

Przedział czasu
Na podstawie: P.W. Atkins, C.A. Trapp, M.P. Cady, C. Giunta, Chemia fizyczna. Zbiór zadań z rozwiązaniami,
Warszawa 2001.
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz literę P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo literę F – jeżeli jest fałszywa.
1. | Wzrost temperatury, w której zachodzi reakcja rozkładu związku X, poskutkuje zwiększeniem szybkości tej reakcji. | P | F |
|---|---|---|---|
2. | Średnia szybkość reakcji rozkładu związku X jest tym większa, im mniejsze jest stężenie tego związku. | P | F |
3. | Zależność szybkości reakcji rozkładu związku X od czasu jest liniowa. | P | F |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Dla pierwszego zdania wykorzystaj zależność Arrheniusa. Dla dwóch pozostałych prześledź punkty I–VI na wykresie.
Podpowiedź 2
Spadek szybkości nie musi być liniowy i nie oznacza jej wzrostu wraz z ubytkiem substratu.
Podpowiedź 3
Zastosuj obserwacje z wykresu do kolejnych zdań i zaznacz P, F, F.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1. | Wzrost temperatury, w której zachodzi reakcja rozkładu związku X, poskutkuje zwiększeniem szybkości tej reakcji. | P | |
|---|---|---|---|
2. | Średnia szybkość reakcji rozkładu związku X jest tym większa, im mniejsze jest stężenie tego związku. | F | |
3. | Zależność szybkości reakcji rozkładu związku X od czasu jest liniowa. | F |
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie trzech odpowiedzi.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Wzrost temperatury podnosi stałą szybkości reakcji o dodatniej energii aktywacji, zgodnie z zależnością Arrheniusa. To uzasadnia prawdziwość zdania pierwszego.
Punkty I–VI z wykresu pokazują malejącą szybkość w miarę postępu reakcji. Nie układają się na prostej, więc sam spadek nie oznacza zależności liniowej. Dwa pozostałe zdania są fałszywe. Odpowiedzi: P, F, F.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
1. | Wzrost temperatury, w której zachodzi reakcja rozkładu związku X, poskutkuje zwiększeniem szybkości tej reakcji. | P | |
|---|---|---|---|
2. | Średnia szybkość reakcji rozkładu związku X jest tym większa, im mniejsze jest stężenie tego związku. | F | |
3. | Zależność szybkości reakcji rozkładu związku X od czasu jest liniowa. | F |