W cząsteczkach CH4, NH3 i H2O występuje ten sam typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych
atomu centralnego, ale w każdej z tych cząsteczek wartość kąta pomiędzy wiązaniami jest
inna. Wynosi ona około 109° w cząsteczce CH4, około 107° w cząsteczce NH3 i około 105°
w cząsteczce H2O.
Określ typ hybrydyzacji (sp, sp2 , sp3 ) orbitali walencyjnych atomu centralnego w cząsteczkach CH4, NH3 i H2O oraz napisz, co jest przyczyną różnicy wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach.
Typ hybrydyzacji: …
Wyjaśnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Policz wiązania i wolne pary przy atomie centralnym każdej cząsteczki.
Podpowiedź 2
Wolne pary silniej ściskają kąt między wiązaniami niż pary wiążące.
Podpowiedź 3
Przypisz wszystkim sp3, liczby wolnych par 0, 1, 2 oraz malejące kąty od CH4 do H2O.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Typ hybrydyzacji: sp3
Wyjaśnienie, np.:
(Różnice wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach wynikają) z obecności
niewiążących (wolnych) par elektronowych (lub ich braku).
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne określenie typu hybrydyzacji i poprawne wyjaśnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W metanie, amoniaku i wodzie atom centralny ma cztery obszary elektronowe, co w szkolnym modelu odpowiada hybrydyzacji sp3. Różna jest liczba wolnych par: odpowiednio zero, jedna i dwie.
Wolne pary silniej odpychają pary wiążące, dlatego kąt między wiązaniami maleje od metanu przez amoniak do wody. Otrzymujemy w przybliżeniu 109,5°, 107° i 105°. Wspólna hybrydyzacja nie oznacza identycznego kształtu cząsteczek.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Typ hybrydyzacji: sp3
Wyjaśnienie, np.:
(Różnice wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach wynikają) z obecności
niewiążących (wolnych) par elektronowych (lub ich braku).