Zadanie 7 — czerwiec 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

W cząsteczkach CH4, NH3 i H2O występuje ten sam typ hybrydyzacji orbitali walencyjnych

atomu centralnego, ale w każdej z tych cząsteczek wartość kąta pomiędzy wiązaniami jest

inna. Wynosi ona około 109° w cząsteczce CH4, około 107° w cząsteczce NH3 i około 105°

w cząsteczce H2O.

Określ typ hybrydyzacji (sp, sp2 , sp3 ) orbitali walencyjnych atomu centralnego w cząsteczkach CH4, NH3 i H2O oraz napisz, co jest przyczyną różnicy wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach.

Typ hybrydyzacji: …

Wyjaśnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz wiązania i wolne pary przy atomie centralnym każdej cząsteczki.

Podpowiedź 2

Wolne pary silniej ściskają kąt między wiązaniami niż pary wiążące.

Podpowiedź 3

Przypisz wszystkim sp3, liczby wolnych par 0, 1, 2 oraz malejące kąty od CH4 do H2O.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Typ hybrydyzacji: sp3

Wyjaśnienie, np.:

(Różnice wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach wynikają) z obecności

niewiążących (wolnych) par elektronowych (lub ich braku).

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne określenie typu hybrydyzacji i poprawne wyjaśnienie.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W metanie, amoniaku i wodzie atom centralny ma cztery obszary elektronowe, co w szkolnym modelu odpowiada hybrydyzacji sp3. Różna jest liczba wolnych par: odpowiednio zero, jedna i dwie.

Wolne pary silniej odpychają pary wiążące, dlatego kąt między wiązaniami maleje od metanu przez amoniak do wody. Otrzymujemy w przybliżeniu 109,5°, 107° i 105°. Wspólna hybrydyzacja nie oznacza identycznego kształtu cząsteczek.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Typ hybrydyzacji: sp3

Wyjaśnienie, np.:

(Różnice wartości kąta pomiędzy wiązaniami w tych cząsteczkach wynikają) z obecności

niewiążących (wolnych) par elektronowych (lub ich braku).

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_06_dodatkowy_07

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania