Zadanie 37 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W czterech nieopisanych naczyniach znajdują się oddzielnie: tyrozyna (Tyr), glicyna (Gly),

biuret (H2N-CO-NH-CO-NH2) i alanina (Ala). Przeprowadzono doświadczenie, podczas

którego wykonano dwie próby. Podczas pierwszej próby na czterech szkiełkach zegarkowych

umieszczono niewielkie ilości wymienionych substancji i na każdą naniesiono kilka kropli

stężonego wodnego roztworu kwasu azotowego(V). Wynik próby pozwolił na identyfikację

jednej substancji. Podczas drugiej próby sporządzono wodne roztwory trzech pozostałych

substancji i do każdego roztworu dodano świeżo wytrącony wodorotlenek miedzi(II). Wynik

próby pozwolił na identyfikację drugiej substancji.

Uzupełnij poniższą tabelę. Podaj nazwę substancji, która została zidentyfikowana po przeprowadzeniu pierwszej próby, oraz nazwę substancji, która została zidentyfikowana po przeprowadzeniu drugiej próby. W każdym przypadku uzasadnij wybór substancji.

 

Nazwa

zidentyfikowanej

substancji

Uzasadnienie wyboru

Pierwsza

próba

  

Druga

próba

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Która substancja zawiera pierścień aromatyczny, a która układ charakterystyczny dla próby biuretowej?

Podpowiedź 2

Żółknięcie po działaniu stężonego HNO3 wskazuje tyrozynę.

Podpowiedź 3

Drugą substancją jest biuret; połącz jego budowę z fioletowym kompleksem miedzi(II).

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Nazwa

zidentyfikowanej

substancji

Uzasadnienie wyboru

Pierwsza

próba

tyrozyna

Jako jedyna posiada pierścień aromatyczny

lub w reakcji ze stężonym roztworem kwasu

azotowego(V) tworzy żółte nitropochodne

lub pozytywny wynik próby ksantoproteinowej.

Druga

próba

biuret

Jako jedyny ma wiązania peptydowe

lub utworzył z Cu(OH)2 różowy (fioletowy) roztwór lub

roztwór związku kompleksowego

lub pozytywny wynik próby biuretowej.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.

1 p. – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Uwaga: jako uzasadnienie wyboru może być podany:

• opis obserwacji

• lub element budowy cząsteczki

• lub stwierdzenie pozytywnego wyniku danej próby.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Stężony kwas azotowy(V) pozwala wykryć tyrozynę: jej pierścień aromatyczny ulega nitrowaniu, czemu towarzyszy żółte zabarwienie próby ksantoproteinowej. Spośród pozostałych substancji dodatnią próbę biuretową daje biuret, tworzący fioletowy kompleks miedzi(II) dzięki odpowiedniemu układowi wiązań amidowych.

Glicyna i alanina są pojedynczymi aminokwasami i nie zawierają takiego układu. Uzasadnienie powinno wiązać wynik z budową, nie tylko powtarzać nazwę testu.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Nazwa

zidentyfikowanej

substancji

Uzasadnienie wyboru

Pierwsza

próba

tyrozyna

Jako jedyna posiada pierścień aromatyczny

lub w reakcji ze stężonym roztworem kwasu

azotowego(V) tworzy żółte nitropochodne

lub pozytywny wynik próby ksantoproteinowej.

Druga

próba

biuret

Jako jedyny ma wiązania peptydowe

lub utworzył z Cu(OH)2 różowy (fioletowy) roztwór lub

roztwór związku kompleksowego

lub pozytywny wynik próby biuretowej.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_37

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania