W czterech nieopisanych naczyniach znajdują się oddzielnie: tyrozyna (Tyr), glicyna (Gly),
biuret (H2N-CO-NH-CO-NH2) i alanina (Ala). Przeprowadzono doświadczenie, podczas
którego wykonano dwie próby. Podczas pierwszej próby na czterech szkiełkach zegarkowych
umieszczono niewielkie ilości wymienionych substancji i na każdą naniesiono kilka kropli
stężonego wodnego roztworu kwasu azotowego(V). Wynik próby pozwolił na identyfikację
jednej substancji. Podczas drugiej próby sporządzono wodne roztwory trzech pozostałych
substancji i do każdego roztworu dodano świeżo wytrącony wodorotlenek miedzi(II). Wynik
próby pozwolił na identyfikację drugiej substancji.
Uzupełnij poniższą tabelę. Podaj nazwę substancji, która została zidentyfikowana po przeprowadzeniu pierwszej próby, oraz nazwę substancji, która została zidentyfikowana po przeprowadzeniu drugiej próby. W każdym przypadku uzasadnij wybór substancji.
Nazwa zidentyfikowanej substancji | Uzasadnienie wyboru | |
|---|---|---|
Pierwsza próba | ||
Druga próba |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Która substancja zawiera pierścień aromatyczny, a która układ charakterystyczny dla próby biuretowej?
Podpowiedź 2
Żółknięcie po działaniu stężonego HNO3 wskazuje tyrozynę.
Podpowiedź 3
Drugą substancją jest biuret; połącz jego budowę z fioletowym kompleksem miedzi(II).
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Nazwa zidentyfikowanej substancji | Uzasadnienie wyboru | |
|---|---|---|
Pierwsza próba | tyrozyna | Jako jedyna posiada pierścień aromatyczny lub w reakcji ze stężonym roztworem kwasu azotowego(V) tworzy żółte nitropochodne lub pozytywny wynik próby ksantoproteinowej. |
Druga próba | biuret | Jako jedyny ma wiązania peptydowe lub utworzył z Cu(OH)2 różowy (fioletowy) roztwór lub roztwór związku kompleksowego lub pozytywny wynik próby biuretowej. |
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 p. – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Uwaga: jako uzasadnienie wyboru może być podany:
• opis obserwacji
• lub element budowy cząsteczki
• lub stwierdzenie pozytywnego wyniku danej próby.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Stężony kwas azotowy(V) pozwala wykryć tyrozynę: jej pierścień aromatyczny ulega nitrowaniu, czemu towarzyszy żółte zabarwienie próby ksantoproteinowej. Spośród pozostałych substancji dodatnią próbę biuretową daje biuret, tworzący fioletowy kompleks miedzi(II) dzięki odpowiedniemu układowi wiązań amidowych.
Glicyna i alanina są pojedynczymi aminokwasami i nie zawierają takiego układu. Uzasadnienie powinno wiązać wynik z budową, nie tylko powtarzać nazwę testu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Nazwa zidentyfikowanej substancji | Uzasadnienie wyboru | |
|---|---|---|
Pierwsza próba | tyrozyna | Jako jedyna posiada pierścień aromatyczny lub w reakcji ze stężonym roztworem kwasu azotowego(V) tworzy żółte nitropochodne lub pozytywny wynik próby ksantoproteinowej. |
Druga próba | biuret | Jako jedyny ma wiązania peptydowe lub utworzył z Cu(OH)2 różowy (fioletowy) roztwór lub roztwór związku kompleksowego lub pozytywny wynik próby biuretowej. |