Zadanie 33.1 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 33–34.

Informacja do zadań 33–34. — oryginalny fragment CKE, s.21
Zadanie 33.1 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 21.

uzasadnienie.

Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych

atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją

4 możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)?

 

Uzasadnienie: …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Potraktuj 22 jako liczbę maksymalną. Sprawdź, czy symetria nie utożsamia dwóch konfiguracji.

Podpowiedź 2

Dla kwasu winowego istnieje forma mezo oraz para enancjomerów. R,S i S,R nie dają dwóch różnych substancji.

Podpowiedź 3

Odpowiedz nie, bo są trzy stereoizomery. Uzasadnij obecnością wewnętrznie symetrycznej formy mezo.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych

atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją 4

możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)?

Nie

Uzasadnienie, np.:

Związek, którego cząsteczki zawierają dwa asymetryczne atomy węgla ma maksymalnie

4 stereoizomery. Liczba ta może być mniejsza, jeśli niektóre stereoizomery nie są chiralne.

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku jednego stereoizomeru kwasu winowego, który nie

jest czynny optycznie. Jego cząsteczki mają płaszczyznę symetrii.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne uzasadnienie.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Uwaga: odpowiedź musi zawierać stwierdzenie, że:

• istnieje forma (odmiana, izomer), która ma płaszczyznę symetrii lub która jest formą mezo

• lub istnieje odmiana achiralna

• lub każdy z asymetrycznych atomów węgla ma takie same podstawniki.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Reguła 2ⁿ daje maksymalną liczbę stereoizomerów dla n centrów, a nie gwarancję, że wszystkie konfiguracje będą różne. Kwas winowy ma dwa centra, lecz symetria cząsteczki sprawia, że układy R,S i S,R opisują tę samą formę mezo. Pozostają para enancjomerów R,R i S,S oraz jedna forma mezo, łącznie trzy stereoizomery.

Odpowiedź na pytanie o pewne cztery brzmi nie. Nie mylimy mezo z racematem: mezo to pojedynczy achiralny stereoizomer z wewnętrzną symetrią, racemat mieszanina enancjomerów. Przyczyną zmniejszenia liczby jest równoważność układów wynikająca z symetrii.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych

atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją 4

możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)?

Nie

Uzasadnienie, np.:

Związek, którego cząsteczki zawierają dwa asymetryczne atomy węgla ma maksymalnie

4 stereoizomery. Liczba ta może być mniejsza, jeśli niektóre stereoizomery nie są chiralne.

Taka sytuacja ma miejsce w przypadku jednego stereoizomeru kwasu winowego, który nie

jest czynny optycznie. Jego cząsteczki mają płaszczyznę symetrii.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_33.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania