Źródło
Informacja do zadań 33–34.


uzasadnienie.
Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją 4 możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)? |
|---|
Uzasadnienie: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Potraktuj 22 jako liczbę maksymalną. Sprawdź, czy symetria nie utożsamia dwóch konfiguracji.
Podpowiedź 2
Dla kwasu winowego istnieje forma mezo oraz para enancjomerów. R,S i S,R nie dają dwóch różnych substancji.
Podpowiedź 3
Odpowiedz nie, bo są trzy stereoizomery. Uzasadnij obecnością wewnętrznie symetrycznej formy mezo.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją 4 możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)? | Nie |
|---|
Uzasadnienie, np.:
Związek, którego cząsteczki zawierają dwa asymetryczne atomy węgla ma maksymalnie
4 stereoizomery. Liczba ta może być mniejsza, jeśli niektóre stereoizomery nie są chiralne.
Taka sytuacja ma miejsce w przypadku jednego stereoizomeru kwasu winowego, który nie
jest czynny optycznie. Jego cząsteczki mają płaszczyznę symetrii.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli i poprawne uzasadnienie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Uwaga: odpowiedź musi zawierać stwierdzenie, że:
• istnieje forma (odmiana, izomer), która ma płaszczyznę symetrii lub która jest formą mezo
• lub istnieje odmiana achiralna
• lub każdy z asymetrycznych atomów węgla ma takie same podstawniki.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reguła 2ⁿ daje maksymalną liczbę stereoizomerów dla n centrów, a nie gwarancję, że wszystkie konfiguracje będą różne. Kwas winowy ma dwa centra, lecz symetria cząsteczki sprawia, że układy R,S i S,R opisują tę samą formę mezo. Pozostają para enancjomerów R,R i S,S oraz jedna forma mezo, łącznie trzy stereoizomery.
Odpowiedź na pytanie o pewne cztery brzmi nie. Nie mylimy mezo z racematem: mezo to pojedynczy achiralny stereoizomer z wewnętrzną symetrią, racemat mieszanina enancjomerów. Przyczyną zmniejszenia liczby jest równoważność układów wynikająca z symetrii.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Czy obecność w cząsteczce kwasu winowego dwóch asymetrycznych atomów węgla upoważnia do sformułowania wniosku, że istnieją 4 możliwe odmiany cząsteczki tego kwasu (tzw. stereoizomery)? | Nie |
|---|
Uzasadnienie, np.:
Związek, którego cząsteczki zawierają dwa asymetryczne atomy węgla ma maksymalnie
4 stereoizomery. Liczba ta może być mniejsza, jeśli niektóre stereoizomery nie są chiralne.
Taka sytuacja ma miejsce w przypadku jednego stereoizomeru kwasu winowego, który nie
jest czynny optycznie. Jego cząsteczki mają płaszczyznę symetrii.