Zadanie 32 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg przedstawiono na poniższym schemacie.

Stężony roztwór HCOOH wkrapla się do kolby z roztworem KMnO₄ i kilkoma kroplami H₂SO₄. Gaz przepływa do probówki z nasyconym roztworem Ca(OH)₂.

Po delikatnym ogrzaniu kolby z mieszaniną reakcyjną zaobserwowano odbarwianie roztworu

w kolbie oraz powstanie białego osadu w probówce.

Uzupełnij poniższy zapis, tak aby przedstawiał on w formie jonowej skróconej równanie reakcji, która zaszła w kolbie podczas przeprowadzonego doświadczenia. Oceń, czy gdyby do opisanego doświadczenia użyto kwasu etanowego zamiast kwasu metanowego, również zaobserwowano by odbarwienie roztworu w kolbie oraz powstanie osadu w probówce. Uzasadnij swoje stanowisko.

Równanie reakcji:

Do uzupełnienia: … HCOOH + … MnO₄⁻ + … H⁺ → … . Nad strzałką temperatura T.

Ocena wraz z uzasadnieniem:

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zbilansuj dwuelektronowe utlenianie kwasu mrówkowego i pięcioelektronową redukcję manganu. Rozpoznaj gaz w wodzie wapiennej.

Podpowiedź 2

Po zrównaniu elektronów współczynniki głównych reagentów wynoszą 5 i 2. Kwas octowy nie daje w tej próbie takiego utleniania.

Podpowiedź 3

Uzupełnij bilans 5 kwasu + 2MnO4− + 6H+ → 5CO2 + 2Mn2+ + 8H2O. Odrzuć analogiczny wynik dla kwasu octowego i uzasadnij brakiem właściwości redukujących w tych warunkach.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Ocena wraz z uzasadnieniem:

• Nie, ponieważ kwas octowy nie ma właściwości redukujących.

• Użycie kwasu etanowego (octowego) zamiast kwasu metanowego (mrówkowego) nie

spowoduje opisanego przebiegu reakcji, ponieważ (w opisanych warunkach) kwas

octowy nie ulega utlenieniu.

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej oraz za poprawną ocenę

wraz z uzasadnieniem.

1 p. – za poprawne napisanie równania reakcji w formie jonowej i błędną ocenę wraz

z uzasadnieniem (albo jej brak)

lub

– za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak zapisu równania i poprawną

ocenę wraz z uzasadnieniem.

0 p. – za błędne napisanie równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne współczynniki

stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi i błędną ocenę

wraz z uzasadnieniem albo brak odpowiedzi.

Uwaga: zapisy pomocnicze (nad miejscem na odpowiedź) nie podlegają ocenie z wyjątkiem

sytuacji, gdy zdający nie zapisze równania reakcji w miejscu na to przeznaczonym.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Kwas mrówkowy utlenia się do CO2, oddając dwa elektrony, a MnO4− redukuje się w kwasie do Mn2+, przyjmując pięć. Sumowanie daje 5 cząsteczek kwasu, 2MnO4− i 6H+ po lewej oraz 5CO2, 2Mn2+ i 8H2O po prawej.

CO2 wywołuje biały osad CaCO3 w wodzie wapiennej, a redukcja manganu odbarwienie kolby. Kwas octowy nie daje tej analogicznej redukcji w opisanych warunkach, więc nie przewidujemy obu tych objawów po jego podstawieniu. To szczególna właściwość kwasu mrówkowego, nie uniwersalna cecha wszystkich kwasów karboksylowych.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 32 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 25.

Ocena wraz z uzasadnieniem:

• Nie, ponieważ kwas octowy nie ma właściwości redukujących.

• Użycie kwasu etanowego (octowego) zamiast kwasu metanowego (mrówkowego) nie

spowoduje opisanego przebiegu reakcji, ponieważ (w opisanych warunkach) kwas

octowy nie ulega utlenieniu.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_32

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania