Kwas adypinowy jest ważnym surowcem w produkcji tworzyw sztucznych. Na skalę
techniczną otrzymuje się go przez utlenianie mieszaniny cykloheksanonu oraz
cykloheksanolu. Poniżej przedstawiono równania tych przemian.
Przemiana I

Przemiana II

Na podstawie: K. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007.
Podaj liczbę moli elektronów oddawanych przez 1 mol cykloheksanonu i 1 mol cykloheksanolu podczas opisanych przemian.
Przemiana I: …
Przemiana II: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Odczytaj zmianę azotu z HNO3 do NO i policz elektrony na jeden atom azotu.
Podpowiedź 2
Każdy azot przyjmuje 3 elektrony. W drugim równaniu osiem takich atomów odnosi się do trzech cząsteczek alkoholu.
Podpowiedź 3
Podaj 6 mol e− na mol cykloheksanonu i 8 mol e− na mol cykloheksanolu. Podziel wynik drugiego równania przez trzy.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przemiana I: 6 (moli elektronów) Przemiana II: 8 (moli elektronów)
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne podanie liczby moli elektronów dla obu przemian.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Najprościej wykorzystać liczbę cząsteczek HNO3 redukowanych do NO. Azot przechodzi z +V na +II, przyjmując trzy elektrony na atom. W przemianie I na jeden cykloheksanon przypadają dwa HNO3, zatem organiczny reduktor oddaje 2·3 = 6 mol elektronów na mol.
W II osiem HNO3 odpowiada trzem molom cykloheksanolu, więc na mol alkoholu przypada 8·3/3 = 8 mol elektronów. Nie podajemy 24 mol dla jednego mola alkoholu: ta liczba dotyczy całej trzymolowej porcji w równaniu. Bilans elektronowy musi zachowywać równość oddanych i przyjętych elektronów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przemiana I: 6 (moli elektronów) Przemiana II: 8 (moli elektronów)