Zadanie 30 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy
Zadanie 30 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 19.

Określ formalne stopnie utlenienia oraz typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) atomów węgla oznaczonych w podanych wzorach literami a, b i c. Uzupełnij tabelę.

Atom węgla

w cykloheksanonie

w cykloheksanolu

w kwasie adypinowym

a

b

c

Stopień utlenienia

   

Typ hybrydyzacji

   
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Policz wkłady wiązań C–O, C=O i C–H. Osobno określ liczbę obszarów wokół atomu.

Podpowiedź 2

Dla a są dwa wkłady tlenowe, dla b +1 i −1, dla c łącznie +3. Podwójne wiązanie jest jednym obszarem przestrzennym.

Podpowiedź 3

Wpisz a: +II, sp2; b: 0, sp3; c: +III, sp2. Sprawdź obie części tabeli niezależnie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Atom węgla

w cykloheksanonie

w cykloheksanolu

w kwasie adypinowym

a

b

c

Stopień utlenienia

II

0

III

Typ hybrydyzacji

sp2

sp3

sp2

Zasady oceniania

2 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.

1 p. – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Węgiel karbonylowy a cykloheksanonu ma dwa połączenia do tlenu liczone w C=O, więc stopień +II i trzy obszary elektronowe, czyli sp2. Węgiel b cykloheksanolu ma jedno C–O i jedno C–H, których wkłady się znoszą: stopień 0, a cztery wiązania pojedyncze dają sp3.

Węgiel karboksylowy c kwasu adypinowego ma C=O oraz C–O, zatem +III i sp2. Wiązania C–C nie zmieniają stopnia utlenienia. Hybrydyzację ustalamy niezależnie od tego bilansu; nie jest ona innym zapisem stopnia utlenienia i nie wynika wyłącznie z jego wartości.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Atom węgla

w cykloheksanonie

w cykloheksanolu

w kwasie adypinowym

a

b

c

Stopień utlenienia

II

0

III

Typ hybrydyzacji

sp2

sp3

sp2

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_30

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania