Źródło
Informacja do zadań 27–28.
Oznaczanie zawartości fenolu w ściekach przemysłowych możne przebiegać w kilku etapach
opisanych poniżej.
Etap I: Otrzymywanie bromu.
Etap II: Bromowanie fenolu.
Etap III: Wydzielanie jodu.
Etap IV: Miareczkowanie jodu.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Fenol, który jest pochodną benzenu zawierającą grupę hydroksylową związaną
z pierścieniem, ulega podczas etapu II oznaczania reakcji substytucji (elektrofilowej /
nukleofilowej / rodnikowej). Bromowanie benzenu wymaga użycia katalizatora, natomiast
reakcja fenolu z bromem przebiega łatwo już w temperaturze pokojowej. Można więc
wnioskować, że grupa hydroksylowa związana z pierścieniem benzenowym
(ułatwia / utrudnia) podstawienie atomów (bromu / wodoru) atomami (bromu / wodoru).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj bromowanie benzenu i fenolu. Zidentyfikuj atomy faktycznie wymieniane w pierścieniu.
Podpowiedź 2
OH aktywuje pierścień wobec elektrofilu. Brom zajmuje miejsca dotychczasowych wodorów, nie grupy hydroksylowej.
Podpowiedź 3
Wybierz elektrofilowej, ułatwia, wodoru, bromu. Zachowaj OH jako podstawnik pierścienia w interpretacji.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wskazanie określeń w każdym nawiasie.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Fenol reaguje z bromem przez substytucję elektrofilową w pierścieniu. Grupa hydroksylowa zwiększa jego reaktywność względem elektrofilu dzięki oddziaływaniu elektronowemu z układem aromatycznym, więc bromowanie zachodzi łatwo bez katalizatora wymaganego dla benzenu. Ułatwia zatem zastępowanie atomów wodoru atomami bromu.
Nie oznacza to zastępowania tlenu lub całej grupy OH: pozostaje ona w produkcie i kieruje reakcję w pierścieniu. Kolejne wybory to elektrofilowej, ułatwia, wodoru, bromu. Typ przemiany odróżniamy od addycji bromu do zwykłego alkenu, gdzie znika wiązanie podwójne w łańcuchu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
