Zadanie 23 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Alkiny o wzorze ogólnym R−C≡CH (tzw. alkiny terminalne) reagują z amidkiem sodu

(NaNH2), w wyniku czego tworzą acetylenki sodu (R−C≡CNa) zgodnie z równaniem:

R−C≡CH + NaNH2 → R−C≡C−Na+ + NH3

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.

Jeden z izomerycznych alkinów o wzorze sumarycznym C4H6, który umownie nazwano

związkiem I, reaguje z amidkiem sodu. Drugi z izomerycznych alkinów, który umownie

nazwano związkiem II, takiej reakcji nie ulega.

Uzupełnij poniższą tabelę. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) substancji, która jest organicznym produktem reakcji związku I z amidkiem sodu, oraz wzór półstrukturalny

(grupowy) związku II.

Wzór organicznego produktu reakcji

związku I z amidkiem sodu

Wzór związku II

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wskaż alkin terminalny i wewnętrzny o czterech atomach węgla. Reakcja wymaga wodoru przy C≡C.

Podpowiedź 2

But-1-yn oddaje końcowy proton i tworzy anion, a but-2-yn takiego protonu nie ma.

Podpowiedź 3

Narysuj produkt sodowy but-1-ynu z ujemnym końcowym węglem oraz jako II but-2-yn. Zachowaj czterowęglowy szkielet.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Wzór organicznego produktu reakcji

związku I z amidkiem sodu

Wzór związku II

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 18.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 18.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli.

0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Izomerycznymi alkinami C4H6 są but-1-yn i but-2-yn. Pierwszy ma wodór przy końcowym atomie węgla sp, który może zostać odebrany przez silnie zasadowy jon amidkowy. Produktem organicznym jest anion but-1-ynylowy z Na+ jako przeciwjonem.

Drugi alkin jest wewnętrzny i nie ma takiego protonu, dlatego stanowi związek II. W polu produktu I trzeba pokazać ładunek ujemny na końcowym węglu i osobny kation sodu, zgodnie z podanym modelem acetylenku. Nie usuwamy wodoru z grupy metylowej ani nie zmniejszamy liczby atomów węgla.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Wzór organicznego produktu reakcji

związku I z amidkiem sodu

Wzór związku II

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 18.Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 18.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_23

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania