Alkiny o wzorze ogólnym R−C≡CH (tzw. alkiny terminalne) reagują z amidkiem sodu
(NaNH2), w wyniku czego tworzą acetylenki sodu (R−C≡CNa) zgodnie z równaniem:
Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2005.
Jeden z izomerycznych alkinów o wzorze sumarycznym C4H6, który umownie nazwano
związkiem I, reaguje z amidkiem sodu. Drugi z izomerycznych alkinów, który umownie
nazwano związkiem II, takiej reakcji nie ulega.
Uzupełnij poniższą tabelę. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) substancji, która jest organicznym produktem reakcji związku I z amidkiem sodu, oraz wzór półstrukturalny
(grupowy) związku II.
Wzór organicznego produktu reakcji związku I z amidkiem sodu | Wzór związku II |
|---|---|
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wskaż alkin terminalny i wewnętrzny o czterech atomach węgla. Reakcja wymaga wodoru przy C≡C.
Podpowiedź 2
But-1-yn oddaje końcowy proton i tworzy anion, a but-2-yn takiego protonu nie ma.
Podpowiedź 3
Narysuj produkt sodowy but-1-ynu z ujemnym końcowym węglem oraz jako II but-2-yn. Zachowaj czterowęglowy szkielet.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Wzór organicznego produktu reakcji związku I z amidkiem sodu | Wzór związku II |
|---|---|
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli.
0 p. – za odpowiedź błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Izomerycznymi alkinami C4H6 są but-1-yn i but-2-yn. Pierwszy ma wodór przy końcowym atomie węgla sp, który może zostać odebrany przez silnie zasadowy jon amidkowy. Produktem organicznym jest anion but-1-ynylowy z Na+ jako przeciwjonem.
Drugi alkin jest wewnętrzny i nie ma takiego protonu, dlatego stanowi związek II. W polu produktu I trzeba pokazać ładunek ujemny na końcowym węglu i osobny kation sodu, zgodnie z podanym modelem acetylenku. Nie usuwamy wodoru z grupy metylowej ani nie zmniejszamy liczby atomów węgla.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Wzór organicznego produktu reakcji związku I z amidkiem sodu | Wzór związku II |
|---|---|