Zadanie 9 — maj 2017 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 8–9.

Informacja do zadań 8–9. — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 6.

Zaprojektuj doświadczenie, którym potwierdzisz, że w uzyskanej mieszaninie substancji stałych znajduje się węglan.

Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzór jednego odczynnika, którego dodanie

(w nadmiarze) do mieszaniny znajdującej się w probówce doprowadzi do potwierdzenia obecności węglanu, oraz opisz zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia.

Schemat doświadczenia:

… H2O (c) / K2SO4 (s) / HCl (aq) / NaOH (aq)

… mieszanina substancji stałych

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:

1 …

2 …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wybierz odczynnik wydzielający gaz z węglanu. Uwzględnij również zachowanie obecnego CaO.

Podpowiedź 2

HCl roztwarza oba składniki, lecz CO2 powstaje tylko z CaCO3. To właściwy sygnał analityczny.

Podpowiedź 3

Wybierz HCl(aq), opisz zanik substancji stałej i pęcherzyki gazu lub pienienie. Samo roztwarzanie nie identyfikuje jednoznacznie węglanu.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:

1. Roztwarzanie zawartości probówki. lub Roztwarzanie substancji stałej. lub Zanik

stałej zawartości probówki.

2. Wydziela się gaz. lub Widoczne są pęcherzyki gazu. lub Zawartość probówki pieni się.

Zasady oceniania

Zasady oceniania 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 9.

Uwaga: kolejność wymieniania obserwowanych zmian jest dowolna.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Dodanie nadmiaru HCl roztwarza zarówno CaO, jak i CaCO3, ale tylko reakcja węglanu wydziela CO2. Dlatego potwierdzeniem jego obecności są pęcherzyki gazu lub pienienie, towarzyszące zanikowi stałej zawartości. Wybieramy kwas solny i podajemy dwa oczekiwane objawy: roztwarzanie ciała stałego oraz wydzielanie gazu.

Sama reakcja z wodą nie byłaby równie dobrym dowodem, bo CaO także z nią reaguje. Nadmiar kwasu zapewnia roztworzenie całej mieszaniny, a nie częściowe pozostawienie osadu z powodu niewystarczającej ilości odczynnika. Obserwacja gazu odróżnia węglan od samego tlenku.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 9 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:

1. Roztwarzanie zawartości probówki. lub Roztwarzanie substancji stałej. lub Zanik

stałej zawartości probówki.

2. Wydziela się gaz. lub Widoczne są pęcherzyki gazu. lub Zawartość probówki pieni się.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2017_05_glowny_09

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania