Źródło
Informacja do zadań 8–9.

Zaprojektuj doświadczenie, którym potwierdzisz, że w uzyskanej mieszaninie substancji stałych znajduje się węglan.
Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzór jednego odczynnika, którego dodanie
(w nadmiarze) do mieszaniny znajdującej się w probówce doprowadzi do potwierdzenia obecności węglanu, oraz opisz zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia.
Schemat doświadczenia:
… H2O (c) / K2SO4 (s) / HCl (aq) / NaOH (aq)
… mieszanina substancji stałych
Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:
1 …
2 …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wybierz odczynnik wydzielający gaz z węglanu. Uwzględnij również zachowanie obecnego CaO.
Podpowiedź 2
HCl roztwarza oba składniki, lecz CO2 powstaje tylko z CaCO3. To właściwy sygnał analityczny.
Podpowiedź 3
Wybierz HCl(aq), opisz zanik substancji stałej i pęcherzyki gazu lub pienienie. Samo roztwarzanie nie identyfikuje jednoznacznie węglanu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:
1. Roztwarzanie zawartości probówki. lub Roztwarzanie substancji stałej. lub Zanik
stałej zawartości probówki.
2. Wydziela się gaz. lub Widoczne są pęcherzyki gazu. lub Zawartość probówki pieni się.
Zasady oceniania

Uwaga: kolejność wymieniania obserwowanych zmian jest dowolna.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Dodanie nadmiaru HCl roztwarza zarówno CaO, jak i CaCO3, ale tylko reakcja węglanu wydziela CO2. Dlatego potwierdzeniem jego obecności są pęcherzyki gazu lub pienienie, towarzyszące zanikowi stałej zawartości. Wybieramy kwas solny i podajemy dwa oczekiwane objawy: roztwarzanie ciała stałego oraz wydzielanie gazu.
Sama reakcja z wodą nie byłaby równie dobrym dowodem, bo CaO także z nią reaguje. Nadmiar kwasu zapewnia roztworzenie całej mieszaniny, a nie częściowe pozostawienie osadu z powodu niewystarczającej ilości odczynnika. Obserwacja gazu odróżnia węglan od samego tlenku.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:
1. Roztwarzanie zawartości probówki. lub Roztwarzanie substancji stałej. lub Zanik
stałej zawartości probówki.
2. Wydziela się gaz. lub Widoczne są pęcherzyki gazu. lub Zawartość probówki pieni się.