Źródło
Informacja do zadań 5–6.
Reakcja syntezy amoniaku przebiega zgodnie z równaniem:
W mieszaninie wodoru i azotu użytej do syntezy amoniaku zawartość wodoru wyrażona
w procentach objętościowych jest równa 75%. Wydajność reakcji syntezy amoniaku
przeprowadzonej w temperaturze T i pod ciśnieniem p jest równa 93%.
Oblicz wyrażoną w procentach objętościowych zawartość amoniaku w mieszaninie poreakcyjnej.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przyjmij początkowo 3 mol H2 i 1 mol N2. Oblicz produkty oraz oba niezużyte substraty.
Podpowiedź 2
Przy wydajności 93% powstaje 1,86 mol NH3, a pozostaje 0,21 mol H2 i 0,07 mol N2.
Podpowiedź 3
Podziel 1,86 przez sumę 2,14 mol i przelicz na procenty. Otrzymasz 86,92%, a nie samą wydajność 93%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

V(N2) = 25 dm3 · 0,07 = 1,75 dm3

2 mole NH3 –––– 100% (wydajność reakcji)
… x –––– 93% … ⇒ x = 1,86 mola NH3
1 mol N2 –––– 2 mole NH3
… y –––– 1,86 mola NH3 … ⇒ … y = 0,93 mola N2
Liczba moli azotu w mieszaninie poreakcyjnej: 1 mol – 0,93 mola = 0,07 mola N2
3 mole H2 –––– 2 mole NH3
… z –––– 1,86 mola NH3 … ⇒ … z = 2,79 mola H2
Liczba moli wodoru w mieszaninie poreakcyjnej: 3 mole – 2,79 mola = 0,21 mola H2
Liczba moli reagentów w mieszaninie reakcyjnej:
0,07 mola N2 + 0,21 mola H2 + 1,86 mola NH3 = 2,14 mola
2,14 mola –––– 100%
1,86 mola –––– w ⇒ … w = 86,92%
Zasady oceniania
2 p. – za zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie
wyniku w procentach objętościowych.
1 p. – za zastosowanie poprawnej metody, ale:
– popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego
lub
– niepodanie wyniku w procentach objętościowych (z błędną jednostką).
0 p. – za zastosowanie błędnej metody obliczenia albo brak rozwiązania.
Uwaga: należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Mieszanina zawiera 75% H2 i 25% N2, czyli proporcję stechiometryczną 3:1. Przyjmijmy 3 mol H2 i 1 mol N2. Wydajność 93% daje 1,86 mol NH3, zużywając 2,79 mol H2 oraz 0,93 mol N2.
Pozostaje 0,21 mol wodoru i 0,07 mol azotu. Cała mieszanina ma więc 2,14 mol, z czego 1,86 mol to amoniak. Jego udział objętościowy wynosi 1,86/2,14·100% ≈ 86,92%. Nie jest równy 93%: wydajność odnosi się do ilości teoretycznej, a udział do końcowej mieszaniny o zmienionej liczbie moli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

V(N2) = 25 dm3 · 0,07 = 1,75 dm3

2 mole NH3 –––– 100% (wydajność reakcji)
… x –––– 93% … ⇒ x = 1,86 mola NH3
1 mol N2 –––– 2 mole NH3
… y –––– 1,86 mola NH3 … ⇒ … y = 0,93 mola N2
Liczba moli azotu w mieszaninie poreakcyjnej: 1 mol – 0,93 mola = 0,07 mola N2
3 mole H2 –––– 2 mole NH3
… z –––– 1,86 mola NH3 … ⇒ … z = 2,79 mola H2
Liczba moli wodoru w mieszaninie poreakcyjnej: 3 mole – 2,79 mola = 0,21 mola H2
Liczba moli reagentów w mieszaninie reakcyjnej:
0,07 mola N2 + 0,21 mola H2 + 1,86 mola NH3 = 2,14 mola
2,14 mola –––– 100%
1,86 mola –––– w ⇒ … w = 86,92%