Zadanie 26 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Skład prostej cząsteczki oksokwasu można przedstawić formułą HnRO(m+n), czyli ROm(OH)n,

gdzie R to atom centralny. Dla kwasu siarkowego(VI) zapis ma postać SO2(OH)2.

O właściwościach kwasowych decyduje zdolność odszczepiania protonów z grup

wodorotlenkowych oksokwasu. Kwas ROm(OH)n jest tym mocniejszy, im większą wartość

przyjmuje wskaźnik „m”. Przy tych samych wartościach „m” i „n” mocniejszy jest ten

oksokwas, którego atom centralny jest bardziej elektroujemny oraz im mniejsze są jego

rozmiary.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2007.

Na podstawie powyższej informacji oceń moc trzech kwasów: H2SeO3, HClO3, H2SO3, i uzupełnij poniższe zdania. Wpisz: wzory kwasów (wybrane spośród wymienionych powyżej), wartości „m” i „n”, symbole atomów centralnych, a także zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.

Najmocniejszym kwasem jest kwas o wzorze … , ponieważ w jego cząsteczce jest

najwięcej atomów tlenu (niezwiązanych / związanych) z atomami wodoru. Kwasy

o wzorach … i … mają taką samą wartość m = … i n = … Z tych

dwóch kwasów mocniejszy jest kwas … , ponieważ atom … ma mniejsze

rozmiary i (większą / mniejszą) wartość elektroujemności niż atom …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Rozdziel atomy tlenu na należące do OH i pozostałe. Wyznacz m i n dla każdego kwasu.

Podpowiedź 2

HClO3 ma 2 tleny poza OH. Dwa kwasy dwuprotonowe mają po jednym takim tlenie i po dwie grupy OH.

Podpowiedź 3

Wybierz HClO3 i niezwiązanych. Dla H2SO3 oraz H2SeO3 wpisz m = 1, n = 2, a jako mocniejszy H2SO3 ze względu na mniejszą, bardziej elektroujemną siarkę.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 26 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Przepisujemy kwasy do postaci ROₘ(OH)ₙ. HClO3 ma m = 2 i n = 1, a H2SO3 oraz H2SeO3 mają m = 1 i n = 2.

Z podanej reguły najsilniejszy jest HClO3, bo zawiera więcej tlenów niezwiązanych z wodorem. Dwa pozostałe porównujemy według atomów centralnych: siarka jest mniejsza i bardziej elektroujemna od selenu, więc H2SO3 jest mocniejszy od H2SeO3. Liczymy tleny w grupach hydroksylowych oddzielnie od pozostałych, a nie tylko całkowitą liczbę atomów O, jednakową w trzech wzorach.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 26 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 17.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_26

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania