Skład prostej cząsteczki oksokwasu można przedstawić formułą HnRO(m+n), czyli ROm(OH)n,
gdzie R to atom centralny. Dla kwasu siarkowego(VI) zapis ma postać SO2(OH)2.
O właściwościach kwasowych decyduje zdolność odszczepiania protonów z grup
wodorotlenkowych oksokwasu. Kwas ROm(OH)n jest tym mocniejszy, im większą wartość
przyjmuje wskaźnik „m”. Przy tych samych wartościach „m” i „n” mocniejszy jest ten
oksokwas, którego atom centralny jest bardziej elektroujemny oraz im mniejsze są jego
rozmiary.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2007.
Na podstawie powyższej informacji oceń moc trzech kwasów: H2SeO3, HClO3, H2SO3, i uzupełnij poniższe zdania. Wpisz: wzory kwasów (wybrane spośród wymienionych powyżej), wartości „m” i „n”, symbole atomów centralnych, a także zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie.
Najmocniejszym kwasem jest kwas o wzorze … , ponieważ w jego cząsteczce jest
najwięcej atomów tlenu (niezwiązanych / związanych) z atomami wodoru. Kwasy
o wzorach … i … mają taką samą wartość m = … i n = … Z tych
dwóch kwasów mocniejszy jest kwas … , ponieważ atom … ma mniejsze
rozmiary i (większą / mniejszą) wartość elektroujemności niż atom …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozdziel atomy tlenu na należące do OH i pozostałe. Wyznacz m i n dla każdego kwasu.
Podpowiedź 2
HClO3 ma 2 tleny poza OH. Dwa kwasy dwuprotonowe mają po jednym takim tlenie i po dwie grupy OH.
Podpowiedź 3
Wybierz HClO3 i niezwiązanych. Dla H2SO3 oraz H2SeO3 wpisz m = 1, n = 2, a jako mocniejszy H2SO3 ze względu na mniejszą, bardziej elektroujemną siarkę.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
1 p. – za poprawne uzupełnienie zdań.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Przepisujemy kwasy do postaci ROₘ(OH)ₙ. HClO3 ma m = 2 i n = 1, a H2SO3 oraz H2SeO3 mają m = 1 i n = 2.
Z podanej reguły najsilniejszy jest HClO3, bo zawiera więcej tlenów niezwiązanych z wodorem. Dwa pozostałe porównujemy według atomów centralnych: siarka jest mniejsza i bardziej elektroujemna od selenu, więc H2SO3 jest mocniejszy od H2SeO3. Liczymy tleny w grupach hydroksylowych oddzielnie od pozostałych, a nie tylko całkowitą liczbę atomów O, jednakową w trzech wzorach.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
