Zadanie 22.2 — czerwiec 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21–22.

Kwas ortofosforowy(V) jest kwasem trójprotonowym o średniej mocy. Kwas ten tworzy sole:

diwodoroortofosforany(V), np. Ca(H2PO4)2, wodoroortofosforany(V), np. Na2HPO4

i ortofosforany(V), np. Na3PO4. Diwodoroortofosforany(V) są dobrze rozpuszczalne

w wodzie. Spośród wodoroortofosforanów(V) i ortofosforanów(V) rozpuszczalne są tylko

fosforany litowców z wyjątkiem odpowiednich soli litu.

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Źródło

Informacja do zadania 22.

Ortofosforany(V) wapnia znajdują zastosowanie jako sztuczne nawozy fosforowe. Jednym ze

źródeł ortofosforanu(V) wapnia [Ca3(PO4)2] jest minerał zwany fosforytem. Jako związek

bardzo trudno rozpuszczalny w wodzie zawiera fosfor w postaci nieprzyswajalnej przez

rośliny. Przeprowadza się go w dobrze rozpuszczalny w wodzie diwodoroortofosforan(V)

wapnia.

Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A. lub B. oraz uzasadnij swój wybór.

Korzystniejszą metodą nawożenia gleby w celu uzupełnienia jej składu w fosfor jest

stosowanie

A.

superfosfatu,

ponieważ

 

B.

superfosfatu

podwójnego,

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj udział związków zawierających fosfor, a nie tylko nazwy nawozów.

Podpowiedź 2

CaSO4 w zwykłym superfosfacie zwiększa masę bez zwiększenia ilości fosforu. W podwójnym ten składnik nie występuje w podanym składzie.

Podpowiedź 3

Wybierz B i uzasadnij większą zawartością fosforu w jednostce masy oraz brakiem siarczanu wapnia jako dodatkowego składnika.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

A.

superfosfatu,

ponieważ

• superfosfat podwójny zawiera więcej fosforu niż

superfosfat.

• superfosfat podwójny nie zawiera siarczanu(VI)

wapnia.

• superfosfat podwójny nie zawiera gipsu.

• superfosfat zawiera mniej fosforu niż superfosfat

podwójny.

• superfosfat oprócz diwodoroortofosforanu(V)

wapnia zawiera siarczan(VI) wapnia.

• superfosfat zawiera gips.

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 14.

superfosfatu

podwójnego,

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne uzupełnienie tabeli.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

W rozpatrywanym celu korzystniejszy jest superfosfat podwójny, odpowiedź B, ponieważ ma większy udział przyswajalnego fosforu w tej samej masie nawozu. Superfosfat zwykły oprócz diwodorofosforanu wapnia zawiera CaSO4, który zwiększa masę, ale nie dostarcza fosforu.

Podwójny nie ma tego rozcieńczającego składnika siarczanowego w opisanym modelu. Nie wnioskujemy z samej nazwy „podwójny”, że dowolna dawka daje dokładnie dwukrotnie więcej fosforu; porównujemy rzeczywisty skład. Uzasadnienie dotyczy uzupełniania fosforu, nie uniwersalnej oceny wszystkich potrzeb nawozowych gleby.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

A.

superfosfatu,

ponieważ

• superfosfat podwójny zawiera więcej fosforu niż

superfosfat.

• superfosfat podwójny nie zawiera siarczanu(VI)

wapnia.

• superfosfat podwójny nie zawiera gipsu.

• superfosfat zawiera mniej fosforu niż superfosfat

podwójny.

• superfosfat oprócz diwodoroortofosforanu(V)

wapnia zawiera siarczan(VI) wapnia.

• superfosfat zawiera gips.

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 14.

superfosfatu

podwójnego,

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_06_dodatkowy_22.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania