Zadanie 12 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy

Zmiana barwy wskaźników pH następuje stopniowo, w pewnym zakresie pH. W tabeli

podano zakres pH, w którym następuje zmiana barwy wybranych wskaźników

kwasowo-zasadowych.

Wskaźnik

Zakres pH zmiany barwy

oranż metylowy

3,1–4,4

czerwień bromofenolowa

5,2–6,8

fenoloftaleina

8,3–10,0

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Spośród wymienionych wskaźników: oranż metylowy, czerwień bromofenolowa i fenoloftaleina, wybierz i zaznacz nazwy wszystkich tych, które mogą być użyte w celu odróżnienia:

1. dwóch wodnych roztworów, z których jeden ma pH = 5, a drugi ma pH = 7

oranż metylowy czerwień bromofenolowa fenoloftaleina

2. kwasu solnego o stężeniu 0,01 mol⋅dm−3 od wodnego roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,01 mol⋅dm−3

oranż metylowy czerwień bromofenolowa fenoloftaleina

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Porównaj oba pH z krańcami zakresu zmiany każdego wskaźnika. Szukaj różnych barw, nie samego wejścia w przedział.

Podpowiedź 2

Dla 5 i 7 zakres 5,2–6,8 leży pomiędzy nimi. Dla mocnego kwasu i zasady 0,01 mol/dm3 oblicz pH 2 i 12.

Podpowiedź 3

W pierwszej części wybierz tylko czerwień bromofenolową, a w drugiej wszystkie trzy wskaźniki. Każdy ma inne barwy przy pH 2 i 12.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 12 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.

Zasady oceniania

1 p. – za poprawny wybór wszystkich wskaźników w punktach 1. i 2.

0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Wskaźnik rozróżnia roztwory, jeśli w podanych pH przyjmuje różne barwy. Dla pH 5 i 7 tylko czerwień bromofenolowa ma zakres przejścia między tymi wartościami: 5,2–6,8. Oranż jest w obu po swojej zmianie, a fenoloftaleina w obu przed nią.

Dla 0,01 mol/dm3 HCl i NaOH w szkolnych warunkach pH wynoszą odpowiednio 2 i 12. Te wartości leżą po przeciwnych stronach wszystkich trzech zakresów, więc nadają się wszystkie wskaźniki. Nie trzeba, aby pH próbki leżało wewnątrz przedziału zmiany: liczy się różnica barw między próbkami.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 12 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 10.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_12

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania