Źródło
Informacja do zadań 10–11.
Jednym z tlenowych kwasów siarki jest kwas trioksotiosiarkowy (nazwa zwyczajowa: kwas
tiosiarkowy) o wzorze H2S2O3. Anion S2O32−(tiosiarczanowy) ma strukturę analogiczną
do struktury jonu siarczanowego(VI), z tą różnicą, że zamiast jednego atomu tlenu zawiera
atom siarki. Centralnemu atomowi siarki w jonie S2O32−odpowiada stopień utlenienia (VI),
a skrajnemu – stopień utlenienia (–II). Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, trwałe są
natomiast sole tego kwasu – tiosiarczany. Spośród tych soli największe znaczenie ma
tiosiarczan sodu – zwykle występujący jako pentahydrat o wzorze Na2S2O3 · 5H2O. Znajduje
on zastosowanie w przemyśle włókienniczym jako substancja służąca do usuwania resztek
chloru używanego do bielenia tkanin. Podczas zachodzącej reakcji chlor utlenia jony S2O32−
do jonów siarczanowych(VI). W przemianie tej udział bierze również woda.
Uwaga redakcyjna. Arkusz przyjmuje dla atomów siarki w tiosiarczanie umowne stopnie utlenienia +VI i −II. Przypisanie po jednym elektronie z wiązania S–S każdemu atomowi daje +V i −I. W obu opisach po utlenieniu do dwóch jonów siarczanowych(VI) bilans wynosi 8 oddanych elektronów.
Napisz w formie jonowej skróconej sumaryczne równanie opisanej reakcji usuwania chloru.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zrównaj osiem elektronów utleniania z dwoma przyjmowanymi przez Cl2.
Podpowiedź 2
Pomnóż redukcję chloru przez cztery i dodaj półreakcje. Skróć wyłącznie składniki obecne po obu stronach.
Podpowiedź 3
Zapisz współczynniki 1, 4, 5, 2, 10, 8 w kolejności schematu. Suma ładunków powinna wynosić −2 po obu stronach.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie sumarycznego równania reakcji w formie jonowej skróconej.
0 p. – za błędne napisanie sumarycznego równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne
współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Jedna cząsteczka Cl2 przyjmuje dwa elektrony, a jeden jon S2O32− oddaje osiem. Półreakcję chloru mnożymy więc przez cztery. Po dodaniu otrzymujemy S2O32− + 4Cl2 + 5H2O → 2SO42− + 10H+ + 8Cl−.
Elektrony znikają z równania sumarycznego, ale woda i jony wodorowe pozostają, ponieważ nie ma ich po obu stronach do skrócenia. Ładunek wynosi −2 po lewej i −4+10−8 = −2 po prawej. Powstające H+ wyjaśniają zakwaszający charakter tej przemiany; nie dopisujemy arbitralnie jonów sodu jako reagentów.