Zadanie 10.2 — maj 2016 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 10–11.

Jednym z tlenowych kwasów siarki jest kwas trioksotiosiarkowy (nazwa zwyczajowa: kwas

tiosiarkowy) o wzorze H2S2O3. Anion S2O32−(tiosiarczanowy) ma strukturę analogiczną

do struktury jonu siarczanowego(VI), z tą różnicą, że zamiast jednego atomu tlenu zawiera

atom siarki. Centralnemu atomowi siarki w jonie S2O32−odpowiada stopień utlenienia (VI),

a skrajnemu – stopień utlenienia (–II). Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, trwałe są

natomiast sole tego kwasu – tiosiarczany. Spośród tych soli największe znaczenie ma

tiosiarczan sodu – zwykle występujący jako pentahydrat o wzorze Na2S2O3 · 5H2O. Znajduje

on zastosowanie w przemyśle włókienniczym jako substancja służąca do usuwania resztek

chloru używanego do bielenia tkanin. Podczas zachodzącej reakcji chlor utlenia jony S2O32−

do jonów siarczanowych(VI). W przemianie tej udział bierze również woda.

Uwaga redakcyjna. Arkusz przyjmuje dla atomów siarki w tiosiarczanie umowne stopnie utlenienia +VI i −II. Przypisanie po jednym elektronie z wiązania S–S każdemu atomowi daje +V i −I. W obu opisach po utlenieniu do dwóch jonów siarczanowych(VI) bilans wynosi 8 oddanych elektronów.

Napisz w formie jonowej skróconej sumaryczne równanie opisanej reakcji usuwania chloru.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Zrównaj osiem elektronów utleniania z dwoma przyjmowanymi przez Cl2.

Podpowiedź 2

Pomnóż redukcję chloru przez cztery i dodaj półreakcje. Skróć wyłącznie składniki obecne po obu stronach.

Podpowiedź 3

Zapisz współczynniki 1, 4, 5, 2, 10, 8 w kolejności schematu. Suma ładunków powinna wynosić −2 po obu stronach.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

S2 O32−+4Cl2+5H 2O→2SO42−+10H++8Cl−

Zasady oceniania

1 p. – za poprawne napisanie sumarycznego równania reakcji w formie jonowej skróconej.

0 p. – za błędne napisanie sumarycznego równania reakcji (błędne wzory reagentów, błędne

współczynniki stechiometryczne, niewłaściwa forma zapisu) albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Jedna cząsteczka Cl2 przyjmuje dwa elektrony, a jeden jon S2O32− oddaje osiem. Półreakcję chloru mnożymy więc przez cztery. Po dodaniu otrzymujemy S2O32− + 4Cl2 + 5H2O → 2SO42− + 10H+ + 8Cl−.

Elektrony znikają z równania sumarycznego, ale woda i jony wodorowe pozostają, ponieważ nie ma ich po obu stronach do skrócenia. Ładunek wynosi −2 po lewej i −4+10−8 = −2 po prawej. Powstające H+ wyjaśniają zakwaszający charakter tej przemiany; nie dopisujemy arbitralnie jonów sodu jako reagentów.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

S2 O32−+4Cl2+5H 2O→2SO42−+10H++8Cl−
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2016_05_glowny_10.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania