Źródło
Informacja do zadań 10–11.
Jednym z tlenowych kwasów siarki jest kwas trioksotiosiarkowy (nazwa zwyczajowa: kwas
tiosiarkowy) o wzorze H2S2O3. Anion S2O32−(tiosiarczanowy) ma strukturę analogiczną
do struktury jonu siarczanowego(VI), z tą różnicą, że zamiast jednego atomu tlenu zawiera
atom siarki. Centralnemu atomowi siarki w jonie S2O32−odpowiada stopień utlenienia (VI),
a skrajnemu – stopień utlenienia (–II). Kwas tiosiarkowy jest substancją nietrwałą, trwałe są
natomiast sole tego kwasu – tiosiarczany. Spośród tych soli największe znaczenie ma
tiosiarczan sodu – zwykle występujący jako pentahydrat o wzorze Na2S2O3 · 5H2O. Znajduje
on zastosowanie w przemyśle włókienniczym jako substancja służąca do usuwania resztek
chloru używanego do bielenia tkanin. Podczas zachodzącej reakcji chlor utlenia jony S2O32−
do jonów siarczanowych(VI). W przemianie tej udział bierze również woda.
Uwaga redakcyjna. Arkusz przyjmuje dla atomów siarki w tiosiarczanie umowne stopnie utlenienia +VI i −II. Przypisanie po jednym elektronie z wiązania S–S każdemu atomowi daje +V i −I. W obu opisach po utlenieniu do dwóch jonów siarczanowych(VI) bilans wynosi 8 oddanych elektronów.
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równanie reakcji redukcji i równanie reakcji utleniania zachodzących podczas procesu usuwania resztek chloru użytego do bielenia tkanin za pomocą jonów tiosiarczanowych. Uwzględnij, że w przemianie bierze udział woda.
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz redukcję Cl2 do Cl−. W utlenianiu zachowaj oba atomy siarki jako dwa siarczany.
Podpowiedź 2
Bilans tlenu wymaga 5H2O, a wodoru 10H+. Z bilansu ładunku wyznacz liczbę oddanych elektronów.
Podpowiedź 3
Użyj Cl2 + 2e− → 2Cl− oraz S2O32− + 5H2O → 2SO42− + 10H+ + 8e−. Sprawdź osiem elektronów w drugiej półreakcji.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania:
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne napisanie dwóch równań reakcji w formie jonowo-elektronowej.
0 p. – za poprawne napisanie jednego równania reakcji lub błędne napisanie obu równań
reakcji lub błędne przyporządkowanie równań albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Chlor cząsteczkowy przyjmuje dwa elektrony, tworząc dwa Cl−. Jon tiosiarczanowy utlenia się do dwóch jonów siarczanowych(VI), oddając łącznie osiem elektronów. Bilans tlenu wymaga pięciu H2O po stronie substratów, a bilans wodoru dziesięciu H+ po stronie produktów: S2O32− + 5H2O → 2SO42− + 10H+ + 8e−.
Arkusz używa nominalnych stopni utlenienia siarki +VI i −II. Niezależnie od sposobu opisu wiązania S–S bilans utleniania do dwóch jonów siarczanowych(VI) daje osiem elektronów. Nie trzeba przypisywać obu atomom siarki takiego samego stopnia utlenienia; wystarcza poprawny bilans sumaryczny. Elektrony są produktem utleniania i substratem redukcji. Każdą półreakcję sprawdzamy niezależnie pod względem ładunków i atomów.
Uwaga redakcyjna. Arkusz przyjmuje nominalne stopnie utlenienia siarki +VI i −II. Formalne rozdzielenie elektronów wiązania S–S daje +V i −I. W obu konwencjach suma wynosi +IV, więc przejście do dwóch jonów SO₄²⁻ wymaga oddania 8 elektronów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Równanie reakcji redukcji:
Równanie reakcji utleniania: