Zadanie 31 — czerwiec 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Produktami hydrolizy kwasowej pewnego estru o masie molowej 116 g · mol−1 są nasycony

alkohol monohydroksylowy i nasycony kwas monokarboksylowy. Wiadomo ponadto, że

wskutek utleniania otrzymanego alkoholu powstaje ten sam kwas karboksylowy, który jest

produktem hydrolizy estru.

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) opisanych substancji i podaj ich nazwy.

 

Wzór półstrukturalny (grupowy)

Nazwa

Ester

  

Alkohol

  

Kwas karboksylowy

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Z masy molowej wyznacz liczbę atomów węgla nasyconego estru. Następnie wykorzystaj warunek utleniania alkoholu do tego samego kwasu.

Podpowiedź 2

Dla CₙH2ₙO2 otrzymasz sześć atomów węgla. Część kwasowa i alkoholowa mają po trzy.

Podpowiedź 3

Wpisz propanian propylu, propan-1-ol i kwas propanowy, uzupełniając ich wzory według grafiki. Odrzuć ester izopropylowy.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

 

Wzór półstrukturalny (grupowy)

Nazwa

Ester

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

propanian lub propionian

propylu lub n-propylu

Alkohol

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

propan-1-ol

Kwas karboksylowy

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

kwas propanowy

lub propionowy

Zasady oceniania

2 p. – poprawne podanie trzech wzorów i odpowiadających im nazw

1 p. – poprawne podanie dwóch wzorów i odpowiadających im nazw

0 p. – poprawne podanie jednego wzoru i odpowiadającej mu nazwy, inna odpowiedź lub

brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Alkohol utlenia się do tego samego kwasu, który pochodzi z hydrolizy estru, więc obie części mają taką samą liczbę atomów węgla, a alkohol jest pierwszorzędowy. Nasycony ester ma wzór ogólny CₙH2ₙO2, więc 14n+32 = 116 i n = 6.

Połowa węgli przypada na część kwasową, a połowa na alkoholową, zatem każda ma trzy atomy węgla. Są to kwas propanowy i propan-1-ol, a ester to propanian propylu. Trzeba narysować właściwy n-propylowy izomer, ponieważ propan-2-ol dawałby przy utlenieniu keton, a nie wymagany kwas.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

 

Wzór półstrukturalny (grupowy)

Nazwa

Ester

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

propanian lub propionian

propylu lub n-propylu

Alkohol

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

propan-1-ol

Kwas karboksylowy

Wzór lub schemat w komórce tabeli CKE, strona 13.

kwas propanowy

lub propionowy

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_06_dodatkowy_31

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania