Pewien związek organiczny X o wzorze sumarycznym C5H12O reaguje z sodem, a jednym
z produktów tej reakcji jest wodór. W wyniku utleniania związku X tlenkiem miedzi(II)
powstaje optycznie czynny aldehyd, a tlenek miedzi(II) redukuje się do miedzi metalicznej.
Napisz równania reakcji związku X z sodem i tlenkiem miedzi(II). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Równanie reakcji z sodem:
Równanie reakcji z tlenkiem miedzi(II):
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Utlenianie do aldehydu wskazuje alkohol pierwszorzędowy. Szukaj centrum stereogenicznego, które nie zniknie podczas tej przemiany.
Podpowiedź 2
Rozważ 2-metylobutan-1-ol i jego aldehyd. Przy drugim atomie węgla występują cztery różne podstawniki.
Podpowiedź 3
Zapisz reakcję dwóch cząsteczek alkoholu z dwoma Na do alkoholanów i H2 oraz reakcję z CuO do 2-metylobutanalu, Cu i wody.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Zasady oceniania
2 p. – poprawny zapis dwóch równań reakcji
1 p. – poprawny zapis jednego równania reakcji
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reakcja z sodem i wydzielanie H2 wskazują grupę hydroksylową, a utlenianie do aldehydu oznacza alkohol pierwszorzędowy. Aldehyd musi zachować centrum stereogeniczne poza grupą aldehydową. Spośród pięciowęglowych izomerów odpowiada temu 2-metylobutan-1-ol, dający 2-metylobutanal.
Jego atom węgla przy rozgałęzieniu ma cztery różne podstawniki. Z sodem dwie cząsteczki alkoholu tworzą dwa alkoholany i H2. Z CuO jedna cząsteczka alkoholu daje aldehyd, Cu i H2O. Nie wystarczy wybrać dowolnego chiralnego alkoholu: chiralny ma być również produkt aldehydowy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem

