Zadanie 27 — czerwiec 2015 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

Pewien związek organiczny X o wzorze sumarycznym C5H12O reaguje z sodem, a jednym

z produktów tej reakcji jest wodór. W wyniku utleniania związku X tlenkiem miedzi(II)

powstaje optycznie czynny aldehyd, a tlenek miedzi(II) redukuje się do miedzi metalicznej.

Napisz równania reakcji związku X z sodem i tlenkiem miedzi(II). Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Równanie reakcji z sodem:

Równanie reakcji z tlenkiem miedzi(II):

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Utlenianie do aldehydu wskazuje alkohol pierwszorzędowy. Szukaj centrum stereogenicznego, które nie zniknie podczas tej przemiany.

Podpowiedź 2

Rozważ 2-metylobutan-1-ol i jego aldehyd. Przy drugim atomie węgla występują cztery różne podstawniki.

Podpowiedź 3

Zapisz reakcję dwóch cząsteczek alkoholu z dwoma Na do alkoholanów i H2 oraz reakcję z CuO do 2-metylobutanalu, Cu i wody.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 27 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.Odpowiedź CKE 27 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.

Zasady oceniania

2 p. – poprawny zapis dwóch równań reakcji

1 p. – poprawny zapis jednego równania reakcji

0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Reakcja z sodem i wydzielanie H2 wskazują grupę hydroksylową, a utlenianie do aldehydu oznacza alkohol pierwszorzędowy. Aldehyd musi zachować centrum stereogeniczne poza grupą aldehydową. Spośród pięciowęglowych izomerów odpowiada temu 2-metylobutan-1-ol, dający 2-metylobutanal.

Jego atom węgla przy rozgałęzieniu ma cztery różne podstawniki. Z sodem dwie cząsteczki alkoholu tworzą dwa alkoholany i H2. Z CuO jedna cząsteczka alkoholu daje aldehyd, Cu i H2O. Nie wystarczy wybrać dowolnego chiralnego alkoholu: chiralny ma być również produkt aldehydowy.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 27 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 11.Odpowiedź CKE 27 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 12.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2015_06_dodatkowy_27

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania