Źródło
Informacja do zadań 24–25.
Przeprowadzono ciąg reakcji zgodnie z następującym schematem:
etap I etap II etap III

Określ typ reakcji nitrowania benzenu (addycja, eliminacja, substytucja) oraz jej mechanizm (elektrofilowy, nukleofilowy, rodnikowy).
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Porównaj benzen i nitrobenzen: czy grupa nitrowa przyłącza się bez wymiany, czy zajmuje miejsce wodoru?
Podpowiedź 2
Czynnikiem reagującym z pierścieniem jest NO2+. Ustal, czy taki kation jest elektrofilem, czy nukleofilem.
Podpowiedź 3
Podaj substytucja elektrofilowa. Pierścień zachowuje aromatyczność po zastąpieniu wodoru grupą nitrową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
substytucja elektrofilowa
Zasady oceniania
1 p. – poprawne określenie typu i mechanizmu reakcji
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Podczas nitrowania benzenu atom wodoru pierścienia zostaje zastąpiony grupą nitrową, a układ aromatyczny jest po zakończeniu reakcji zachowany. Jest to zatem substytucja. Czynnikiem atakującym bogaty w elektrony pierścień jest elektrofilowy kation nitroniowy NO2+, dlatego mechanizm jest elektrofilowy.
Nie wybieramy addycji tylko na podstawie obecności wiązań π w benzenie. O typie decyduje końcowa zmiana połączeń, a o mechanizmie charakter reagenta i etapów przemiany. Odpowiedź musi zawierać obie nazwy: substytucja elektrofilowa, nie samo ogólne określenie „nitrowanie”.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
substytucja elektrofilowa