Źródło
Informacja do zadań 15–16.
Wykonano doświadczenie zilustrowane na poniższym schemacie.


Określ odczyn roztworu powstałego w probówce I i odczyn roztworu powstałego w probówce II oraz napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących podczas tego doświadczenia.
Nr probówki | Odczyn roztworu | Równanie reakcji |
|---|---|---|
I | ||
II |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj pochodzenie obu soli: od słabego kwasu lub od słabej zasady. Wskaż jon reagujący z wodą.
Podpowiedź 2
Anion stearynianowy tworzy OH−, a jon NH4+ tworzy H3O+. Jony potasu i chlorkowe są obserwatorami.
Podpowiedź 3
Dla I zapisz odczyn zasadowy i hydrolizę anionu stearynianowego. Dla II zapisz odczyn kwasowy oraz NH4+ + H2O ⇌ NH3 + H3O+.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Nr probówki | Odczyn roztworu | Równanie reakcji |
|---|---|---|
| I | zasadowy | C₁₇H₃₅COO⁻ + H₂O ⇌ C₁₇H₃₅COOH + OH⁻ |
| II | kwasowy | NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺ lub NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃·H₂O + H⁺ |
Zasady oceniania
2 p. – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli (poprawne określenie odczynu
i poprawne napisanie we właściwej formie równania reakcji).
1 p. – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.
0 p. – za odpowiedź niepełną lub błędną albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W probówce I rozpuszczono stearynian potasu, czyli sól słabego kwasu i mocnej zasady. Anion stearynianowy przyjmuje proton od wody, tworząc kwas stearynowy i OH−, więc roztwór ma odczyn zasadowy. W II jon amonowy z NH4Cl oddaje proton wodzie, tworząc NH3 i H3O+; odczyn jest kwasowy.
W zapisie jonowym skróconym pomijamy K+ i Cl−, które nie odpowiadają za hydrolizę. Reakcje zapisujemy jako równowagowe. To zachowanie konkretnych jonów, a nie sama nazwa „sól”, rozstrzyga o odczynie obu roztworów.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
| Nr probówki | Odczyn roztworu | Równanie reakcji |
|---|---|---|
| I | zasadowy | C₁₇H₃₅COO⁻ + H₂O ⇌ C₁₇H₃₅COOH + OH⁻ |
| II | kwasowy | NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃ + H₃O⁺ lub NH₄⁺ + H₂O ⇌ NH₃·H₂O + H⁺ |