Źródło
Informacja do zadań 1–4.
Brom występuje w przyrodzie w postaci mieszaniny dwóch izotopów o masach atomowych
równych 78,92 u i 80,92 u. Średnia masa atomowa bromu jest równa 79,90 u. Pierwiastek ten
w reakcjach utleniania i redukcji może pełnić funkcję zarówno utleniacza, jak i reduktora.
Tworzy związki chemiczne, w których występują różne rodzaje wiązań.
Oblicz, jaki procent atomów bromu występujących w przyrodzie stanowią atomy o masie atomowej 78,92 u, a jaki procent – atomy o masie atomowej 80,92 u.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Zapisz średnią ważoną dwóch mas izotopowych. Udziały atomów sumują się do jedności.
Podpowiedź 2
Jeśli lżejszego izotopu jest x, cięższego jest 1−x. Podstaw średnią 79,90 u.
Podpowiedź 3
Rozwiąż 79,90 = 78,92x + 80,92(1−x). Otrzymany ułamek 0,51 przelicz na 51%, a drugi udział wyznacz przez dopełnienie do 100%.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
x1 – zawartość procentowa izotopu o masie atomowej M = 78,92 u.
x2 – zawartość procentowa izotopu o masie atomowej M = 80,92 u.
x2 = 100% − x1
x1 = 51% – zawartość procentowa izotopu o M = 78,92 u.
x2 = 49% – zawartość procentowa izotopu o M = 80,92 u.
Zasady oceniania
1 p. – za poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wyniku w procentach.
0 p. – za błędne obliczenie lub niepodanie wyniku w procentach albo brak rozwiązania.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Średnia masa atomowa jest średnią ważoną mas izotopów, a wagami są udziały liczby atomów. Oznaczamy udział lżejszego izotopu przez x, a cięższego przez 1−x. Równanie ma postać 79,90 = 78,92x + 80,92(1−x).
Po uporządkowaniu otrzymujemy 2x = 1,02, czyli x = 0,51. Lżejszy izotop stanowi 51% atomów, a cięższy 49%. Kontrola jakości wyniku jest prosta: średnia leży nieco bliżej masy lżejszego izotopu, więc powinien on nieznacznie przeważać. Udziały muszą sumować się do 100%; nie są to udziały masowe.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
x1 – zawartość procentowa izotopu o masie atomowej M = 78,92 u.
x2 – zawartość procentowa izotopu o masie atomowej M = 80,92 u.
x2 = 100% − x1
x1 = 51% – zawartość procentowa izotopu o M = 78,92 u.
x2 = 49% – zawartość procentowa izotopu o M = 80,92 u.