Pewien trigliceryd zawierający reszty kwasów palmitynowego i stearynowego poddano
hydrolizie. W wyniku tej przemiany otrzymano glicerol oraz dwa kwasy – palmitynowy
i stearynowy – w stosunku molowym 1 : 2.
Oceń, czy na podstawie powyższych danych można jednoznacznie ustalić wzór półstrukturalny triglicerydu. Jeśli uznasz, że tak – uzasadnij krótko swoje stanowisko i narysuj wzór opisanego związku. Jeśli uznasz, że nie – uzasadnij krótko swoje stanowisko i napisz wzory możliwych triglicerydów.
Ocena i uzasadnienie stanowiska:
Wzór / wzory
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Hydroliza informuje o liczbie reszt każdego kwasu. Zastanów się, czy informuje też o ich położeniu.
Podpowiedź 2
W triglicerydzie są trzy miejsca estryfikacji: jedno środkowe i dwa końcowe. Jedna reszta palmitynowa może zajmować miejsce środkowe lub końcowe.
Podpowiedź 3
Odpowiedz, że wzór nie jest jednoznaczny. Narysuj dwa układy: z resztą palmitynową przy środkowym i przy końcowym atomie węgla glicerolu.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Ocena i uzasadnienie stanowiska:
Na podstawie podanych informacji nie można jednoznacznie ustalić wzoru
półstrukturalnego triglicerydu, ponieważ występuje zjawisko izomerii. Istnieje więcej
niż jeden wzór związku, w którym spełniona jest zależność podana w zadaniu.

Zasady oceniania
2 pkt – poprawna ocena wraz z uzasadnieniem stanowiska i napisanie odpowiednich wzorów
1 pkt – poprawna ocena wraz z uzasadnieniem stanowiska i brak odpowiednich przykładów
0 pkt – inna odpowiedź, np. podanie wyłącznie przykładów bez oceny i uzasadnienia
stanowiska lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Stosunek molowy kwasów po hydrolizie określa skład reszt kwasowych w triglicerydzie: jedna reszta palmitynowa i dwie stearynowe. Nie wskazuje jednak ich rozmieszczenia przy glicerolu. Reszta palmitynowa może zajmować pozycję środkową albo końcową, co daje dwa różne układy połączeń atomów.
Dlatego na podstawie danych nie można ustalić jednego wzoru półstrukturalnego. Trzeba podać tę ocenę, uzasadnić ją izomerią położenia reszt i narysować oba układy. Samo odwrócenie rysunku tego samego układu nie stanowi drugiego wzoru; musi zmienić się położenie reszty względem środka glicerolu.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Ocena i uzasadnienie stanowiska:
Na podstawie podanych informacji nie można jednoznacznie ustalić wzoru
półstrukturalnego triglicerydu, ponieważ występuje zjawisko izomerii. Istnieje więcej
niż jeden wzór związku, w którym spełniona jest zależność podana w zadaniu.
