Dwa pierwiastki X i Z tworzą związek chemiczny. Pierwiastek X znajduje się w 2. okresie
i 14. grupie. W stanie podstawowym atomy pierwiastka Z mają konfigurację elektronową
1s22s22p4. Stosunek masowy pierwiastka X do pierwiastka Z w opisanym związku jest równy
3 : 8.
a) Napisz wzór sumaryczny związku, który opisano w informacji, a następnie podaj typ hybrydyzacji (sp, sp2, sp3) atomu pierwiastka X tworzącego opisany związek oraz określ budowę przestrzenną (liniowa, trójkątna, tetraedryczna) cząsteczki tego związku.
Wzór sumaryczny: …
Typ hybrydyzacji: …
Budowa przestrzenna: …
b) Podaj liczbę wiązań typu σ i liczbę wiązań typu π występujących w cząsteczce opisanego związku chemicznego.
Liczba wiązań typu σ: … Liczba wiązań typu π: …
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj pierwiastki na podstawie położenia w układzie okresowym i liczby elektronów.
Podpowiedź 2
Zamień stosunek mas na stosunek liczby moli, dzieląc 3 przez 12, a 8 przez 16. Następnie policz obszary wiązań wokół węgla.
Podpowiedź 3
Otrzymasz CO2 z liniową geometrią i hybrydyzacją sp węgla. Każde z dwóch wiązań podwójnych wnosi jedno σ i jedno π.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Część a)
Wzór sumaryczny: CO2
Typ hybrydyzacji: sp
Budowa przestrzenna: liniowa
Część b)
Liczba wiązań typu σ – 2
Liczba wiązań typu π – 2
Zasady oceniania
Część a)
1 pkt – poprawne zidentyfikowanie i podanie wzoru sumarycznego związku zbudowanego
z pierwiastków X i Z, poprawne określenie typu hybrydyzacji atomu pierwiastka
X (węgla) oraz poprawne określenie budowy przestrzennej związku (CO2)
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część b)
1 pkt – poprawne określenie liczby wiązań typu σ i typu π przy poprawnym
zidentyfikowaniu związku
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Pierwiastek X to węgiel, wskazany przez 2. okres i 14. grupę. Konfiguracja pierwiastka Z obejmuje osiem elektronów, więc jest nim tlen.
Stosunek mas 3:8 zamieniamy na stosunek moli: (3/12):(8/16) = 1:2, co daje CO2. Centralny atom węgla ma dwa obszary wiązań, dlatego przypisujemy mu hybrydyzację sp i budowę liniową cząsteczki. Każde z dwóch wiązań podwójnych zawiera jedno σ i jedno π. W całej cząsteczce są zatem dwa wiązania σ i dwa π; wiązanie podwójne liczymy jako jeden obszar elektronowy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Część a)
Wzór sumaryczny: CO2
Typ hybrydyzacji: sp
Budowa przestrzenna: liniowa
Część b)
Liczba wiązań typu σ – 2
Liczba wiązań typu π – 2