Źródło
Informacja do zadań 31–32.
Opis pewnego produktu spożywczego zawiera informacje dotyczące związków chemicznych
wchodzących w jego skład. Wynika z niego, że najliczniejszą grupę związków stanowią
węglowodany (fruktoza, glukoza, maltoza). Obecne są także kwasy organiczne (cytrynowy,
glukonowy, jabłkowy, foliowy), wyższe alkohole alifatyczne, aldehydy, ketony, estry oraz
związki polifenolowe. Ponadto w skład produktu wchodzą białka, pewne ilości
mikroelementów oraz witaminy. Jego barwa uzależniona jest od obecności barwników.
Na lekcji chemii uczniowie zapoznali się z opisem produktu spożywczego i z przygotowanym
zestawem doświadczalnym zilustrowanym na poniższym schemacie.
zawiesina Cu(OH)2 zawiesina Cu(OH)2
z nadmiarem NaOH z nadmiarem NaOH

Następnie sformułowali cel doświadczenia:
Potwierdzenie obecności glukozy w badanym produkcie spożywczym.
Po zmieszaniu reagentów uczniowie ogrzali zawartość obu probówek i po chwili w każdej
z nich zaobserwowali powstanie ceglastoczerwonego osadu.
Przemianę zachodzącą w probówce I nazwali próbą kontrolną, a przemianę zachodzącą
w probówce II – próbą badawczą. Na podstawie przyjętych założeń i obserwacji uczniowie
sformułowali wniosek:
W produkcie spożywczym obecna jest glukoza.

a) Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem pobranych lub oddanych elektronów
(zapis jonowo-elektronowy) równania procesów redukcji i utleniania.
Równanie procesu redukcji:
Równanie procesu utleniania:
b) Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.

Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Ustal zmianę stopnia utlenienia miedzi i liczbę elektronów oddawanych przez grupę aldehydową.
Podpowiedź 2
Dwa atomy Cu(II) przyjmują łącznie dwa elektrony. Bilansuj półreakcje z użyciem OH− i H2O, ponieważ środowisko jest zasadowe.
Podpowiedź 3
Po zsumowaniu półreakcji i skróceniu wspólnych składników otrzymasz współczynniki 1, 2, 1, 1, 1, 3. Sprawdź osobno bilans ładunku i atomów wodoru.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Część a)

Część b)

Zasady oceniania
Część a)
2 pkt – poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej obu równań
1 pkt – poprawne napisanie w formie jonowo-elektronowej tylko jednego równania
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część b)
1 pkt – poprawne uzupełnienie współczynników stechiometrycznych
Uwaga: Zdający otrzymuje 1 punkt również wtedy, gdy nie otrzymał oceny
pozytywnej za zapisanie równań w części a) zadania, ale poprawnie dobrał
współczynniki w części b).
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
W próbie Trommera glukoza oddaje dwa elektrony przy utlenianiu grupy aldehydowej do anionu karboksylanowego. Dwa atomy miedzi zmieniają stopień utlenienia z +II na +I i łącznie przyjmują te dwa elektrony. Półreakcje bilansujemy w środowisku zasadowym z udziałem wody i jonów wodorotlenkowych.
Po dodaniu półreakcji skracamy elektrony i wspólne składniki. Współczynniki całego równania, w kolejności podanego schematu, wynoszą 1, 2, 1, 1, 1, 3. Na koniec sprawdzamy atomy i ładunki. Produktem organicznym w tym środowisku jest anion, a nie niezdysocjowany kwas.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Część a)

Część b)
