Zadanie 29 — grudzień 2014 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony2 pktOczekuje na przegląd podstawy

W cząsteczce pewnego związku organicznego stosunek liczby atomów węgla, wodoru

i tlenu wynosi 1 : 2 : 1, natomiast masa molowa tego związku jest równa 90 g · mol−1.

Poniżej podano dwie dodatkowe informacje dotyczące opisanego związku.

1. W jego cząsteczce można wyróżnić dwie różne grupy funkcyjne, a w roztworze wodnym

związek ten dysocjuje z odszczepieniem jonu wodorowego.

2. Jego cząsteczka jest chiralna.

Ustal, czy do narysowania wzoru półstrukturalnego (grupowego) opisanego związku organicznego należy wykorzystać informacje 1. i 2. W tym celu uzupełnij zdania I–III.

Podkreśl wybrany zwrot w każdym nawiasie, uzasadnij swoje stanowisko i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego związku.

I Do ustalenia wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku (należy wykorzystać

informację 1. / nie trzeba wykorzystywać informacji 1.), ponieważ …

II Do ustalenia wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku (należy wykorzystać

informację 2. / nie trzeba wykorzystywać informacji 2.), ponieważ …

III Opisany związek ma wzór półstrukturalny (grupowy): …

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Najpierw wyznacz wzór rzeczywisty z proporcji atomów i masy molowej. Sprawdź, czy sam wzór sumaryczny jednoznacznie określa budowę.

Podpowiedź 2

Wzór C3H6O3 dopuszcza różne związki. Informacja o kwasowości i dwóch grupach funkcyjnych kieruje do hydroksykwasów.

Podpowiedź 3

Porównaj kwas 2-hydroksypropanowy z 3-hydroksypropanowym pod kątem chiralności. Wykaż potrzebę obu informacji i narysuj właściwy izomer.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

występuje izomeria (i informacja ta pozwala na zawężenie liczby rozpatrywanych związków,

które spełniają warunki zadania).

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne uzupełnienie trzech zdań

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań

0 pkt – poprawne uzupełnienie jednego zdania, inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Stosunek atomów daje wzór empiryczny CH2O o masie 30 g/mol. Masa molowa 90 g/mol oznacza więc wzór rzeczywisty C3H6O3. Sam wzór sumaryczny nie ustala połączeń atomów, dlatego potrzebna jest informacja 1 o grupach funkcyjnych i kwasowości.

Pozwala ona rozważyć hydroksykwasy. Nadal możliwe są różne położenia grupy hydroksylowej, więc konieczna jest również informacja 2 o chiralności. Kwas 2-hydroksypropanowy ma atom węgla połączony z czterema różnymi podstawnikami, a izomer 3-hydroksylowy nie ma takiego centrum. Trzeba wykorzystać obie informacje i uzasadnić każdą decyzję.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.

występuje izomeria (i informacja ta pozwala na zawężenie liczby rozpatrywanych związków,

które spełniają warunki zadania).

Odpowiedź CKE 29 — wzór, schemat lub zapis matematyczny CKE; s. 18.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2014_12_probny_29

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania