Przykładami organicznych substancji wykorzystywanych do konserwowania artykułów
kosmetycznych są związki znane pod nazwami handlowymi PCMX i METHAFORM.
W tabeli poniżej podano ich nazwy systematyczne.
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe lub uproszczone) tych związków.
Nazwa handlowa | PCMX | METHAFORM |
|---|---|---|
Wzór cząsteczki | ||
Nazwa | 4-chloro-3,5-dimetylofenol | 1,1,1-trichloro-2-metylopropan-2-ol |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W każdym związku najpierw narysuj szkielet główny oraz grupę hydroksylową. Dopiero potem dodaj podstawniki.
Podpowiedź 2
W fenolu numer 1 przypada atomowi węgla z grupą hydroksylową. W drugim związku grupa hydroksylowa i dodatkowy metyl są przy atomie 2.
Podpowiedź 3
Dla PCMX umieść metyle w pozycjach 3 i 5 oraz chlor w 4. Dla METHAFORM zastąp trzy wodory przy pierwszym atomie węgla chlorem i sprawdź wartościowość.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
PCMX | METHAFORM |
|---|---|
![]() | ![]() |
4-chloro-3,5-dimetylofenol | 1,1,1-trichloro-2-metylopropan-2-ol |
Zasady oceniania
1 pkt – narysowanie dwóch poprawnych wzorów
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Nazwę związku zamieniamy na rysunek, zaczynając od szkieletu głównego i grupy o najwyższym pierwszeństwie. Dla PCMX szkieletem jest fenol: atom węgla związany z grupą hydroksylową ma numer 1. Grupy metylowe umieszczamy przy atomach 3 i 5, a chlor przy atomie 4.
Dla METHAFORM podstawą jest propan-2-ol; do środkowego atomu węgla dodajemy grupę metylową, a trzy wodory przy atomie 1 zastępujemy chlorem. Na końcu sprawdzamy czterowartościowość każdego atomu węgla. Oba wzory muszą odpowiadać wszystkim lokantom nazwy.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
PCMX | METHAFORM |
|---|---|
![]() | ![]() |
4-chloro-3,5-dimetylofenol | 1,1,1-trichloro-2-metylopropan-2-ol |

