Zadanie 1 — grudzień 2014 — Formuła 2015

Formuła 2015rozszerzony3 pktOczekuje na przegląd podstawy

Z konfiguracji elektronowej atomu (w stanie podstawowym) pierwiastka X wynika, że w tym

atomie:

· elektrony rozmieszczone są w czterech powłokach elektronowych

· elektrony walencyjne rozmieszczone są w dwóch powłokach elektronowych

· liczba elektronów walencyjnych sparowanych jest dwa razy większa od liczby

elektronów niesparowanych

· liczba elektronów niesparowanych jest większa niż jeden.

a) Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz symbol pierwiastka X, dane dotyczące jego położenia w układzie okresowym oraz symbol bloku konfiguracyjnego

(energetycznego), do którego należy pierwiastek X.

Symbol pierwiastka

Numer okresu

Numer grupy

Symbol bloku

    

b) Napisz fragment konfiguracji elektronowej atomu pierwiastka X opisujący rozmieszczenie elektronów walencyjnych w podpowłokach.

c) Dla jednego z niesparowanych elektronów walencyjnych podaj wartości dwóch charakteryzujących go liczb kwantowych: głównej i pobocznej. Ich wartości wpisz do tabeli.

Liczba kwantowa

Główna liczba kwantowa [n]

Poboczna liczba kwantowa [l]

Wartości liczb

kwantowych

  
Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wykorzystaj liczbę powłok do ustalenia okresu.

Podpowiedź 2

Sprawdź regułę Hunda dla konfiguracji 3d⁷ 4s².

Podpowiedź 3

Policz elektrony sparowane i niesparowane, a liczby kwantowe przypisz podpowłoce z elektronami niesparowanymi.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Część a)

Symbol pierwiastka

Numer okresu

Numer grupy

Symbol bloku

Co

4

9

d

Część b)

4s² 3d⁷ lub 3d⁷ 4s². Zapis klatkowy:

↑↓
4s
↑↓↑↓↑↑↑
3d

Część c)

Liczba kwantowa

Główna liczba kwantowa [n]

Poboczna liczba kwantowa [l]

Wartości liczb

kwantowych

3

2

Zasady oceniania

Część a)

1 pkt – poprawne napisanie symbolu pierwiastka X i poprawne określenie jego położenia

w układzie okresowym – podanie numeru okresu, numeru grupy i symbolu bloku

energetycznego (konfiguracyjnego)

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część b)

1 pkt – poprawne napisanie konfiguracji elektronowej elektronów walencyjnych atomu

kobaltu przy poprawnym wskazaniu pierwiastka w części a) zadania

Uwaga: Punkt przyznajemy także w przypadku zapisania pełnej konfiguracji

i jednoznacznego wskazania fragmentu konfiguracji odnoszącego się do elektronów

walencyjnych.

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Część c)

1 pkt – podanie poprawnych wartości dwóch liczb kwantowych przy poprawnym wskazaniu

pierwiastka w części a) zadania

0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Cztery obsadzone powłoki wskazują czwarty okres. Warunek elektronów walencyjnych w dwóch powłokach kieruje uwagę na blok d. Kobalt ma konfigurację walencyjną 3d⁷ 4s²: w pięciu orbitalach d są trzy elektrony niesparowane i cztery sparowane, a w orbitalu s kolejne dwa sparowane.

Łącznie sześć sparowanych elektronów to dwa razy więcej niż trzy niesparowane, więc wszystkie warunki są spełnione. W części a wpisujemy Co, okres 4, grupę 9 i blok d. W części b podajemy obsadzenie 3d i 4s. Niesparowane elektrony znajdują się w 3d, dlatego w części c główna liczba kwantowa wynosi 3, a poboczna 2.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Część a)

Symbol pierwiastka

Numer okresu

Numer grupy

Symbol bloku

Co

4

9

d

Część b)

4s² 3d⁷ lub 3d⁷ 4s². Zapis klatkowy:

↑↓
4s
↑↓↑↓↑↑↑
3d

Część c)

Liczba kwantowa

Główna liczba kwantowa [n]

Poboczna liczba kwantowa [l]

Wartości liczb

kwantowych

3

2

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2015_2014_12_probny_01

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania