Z konfiguracji elektronowej atomu (w stanie podstawowym) pierwiastka X wynika, że w tym
atomie:
· elektrony rozmieszczone są w czterech powłokach elektronowych
· elektrony walencyjne rozmieszczone są w dwóch powłokach elektronowych
· liczba elektronów walencyjnych sparowanych jest dwa razy większa od liczby
elektronów niesparowanych
· liczba elektronów niesparowanych jest większa niż jeden.
a) Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz symbol pierwiastka X, dane dotyczące jego położenia w układzie okresowym oraz symbol bloku konfiguracyjnego
(energetycznego), do którego należy pierwiastek X.
Symbol pierwiastka | Numer okresu | Numer grupy | Symbol bloku |
|---|---|---|---|
b) Napisz fragment konfiguracji elektronowej atomu pierwiastka X opisujący rozmieszczenie elektronów walencyjnych w podpowłokach.
c) Dla jednego z niesparowanych elektronów walencyjnych podaj wartości dwóch charakteryzujących go liczb kwantowych: głównej i pobocznej. Ich wartości wpisz do tabeli.
Liczba kwantowa | Główna liczba kwantowa [n] | Poboczna liczba kwantowa [l] |
|---|---|---|
Wartości liczb kwantowych |
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wykorzystaj liczbę powłok do ustalenia okresu.
Podpowiedź 2
Sprawdź regułę Hunda dla konfiguracji 3d⁷ 4s².
Podpowiedź 3
Policz elektrony sparowane i niesparowane, a liczby kwantowe przypisz podpowłoce z elektronami niesparowanymi.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Część a)
Symbol pierwiastka | Numer okresu | Numer grupy | Symbol bloku |
|---|---|---|---|
Co | 4 | 9 | d |
Część b)
4s² 3d⁷ lub 3d⁷ 4s². Zapis klatkowy:
| ↑↓ |
|---|
| 4s |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑ | ↑ | ↑ |
|---|---|---|---|---|
| 3d | ||||
Część c)
Liczba kwantowa | Główna liczba kwantowa [n] | Poboczna liczba kwantowa [l] |
|---|---|---|
Wartości liczb kwantowych | 3 | 2 |
Zasady oceniania
Część a)
1 pkt – poprawne napisanie symbolu pierwiastka X i poprawne określenie jego położenia
w układzie okresowym – podanie numeru okresu, numeru grupy i symbolu bloku
energetycznego (konfiguracyjnego)
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część b)
1 pkt – poprawne napisanie konfiguracji elektronowej elektronów walencyjnych atomu
kobaltu przy poprawnym wskazaniu pierwiastka w części a) zadania
Uwaga: Punkt przyznajemy także w przypadku zapisania pełnej konfiguracji
i jednoznacznego wskazania fragmentu konfiguracji odnoszącego się do elektronów
walencyjnych.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Część c)
1 pkt – podanie poprawnych wartości dwóch liczb kwantowych przy poprawnym wskazaniu
pierwiastka w części a) zadania
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Cztery obsadzone powłoki wskazują czwarty okres. Warunek elektronów walencyjnych w dwóch powłokach kieruje uwagę na blok d. Kobalt ma konfigurację walencyjną 3d⁷ 4s²: w pięciu orbitalach d są trzy elektrony niesparowane i cztery sparowane, a w orbitalu s kolejne dwa sparowane.
Łącznie sześć sparowanych elektronów to dwa razy więcej niż trzy niesparowane, więc wszystkie warunki są spełnione. W części a wpisujemy Co, okres 4, grupę 9 i blok d. W części b podajemy obsadzenie 3d i 4s. Niesparowane elektrony znajdują się w 3d, dlatego w części c główna liczba kwantowa wynosi 3, a poboczna 2.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Część a)
Symbol pierwiastka | Numer okresu | Numer grupy | Symbol bloku |
|---|---|---|---|
Co | 4 | 9 | d |
Część b)
4s² 3d⁷ lub 3d⁷ 4s². Zapis klatkowy:
| ↑↓ |
|---|
| 4s |
| ↑↓ | ↑↓ | ↑ | ↑ | ↑ |
|---|---|---|---|---|
| 3d | ||||
Część c)
Liczba kwantowa | Główna liczba kwantowa [n] | Poboczna liczba kwantowa [l] |
|---|---|---|
Wartości liczb kwantowych | 3 | 2 |