Zadanie 25.1 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 25.

Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego (4-aminobenzenokarboksylowego) o wzorze podanym obok. Benzokaina jest ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie.

Wzór strukturalny benzokainy.

Do probówki z benzokainą dodano kwas solny i zaobserwowano powstanie klarownego roztworu.

Wyjaśnij, dlaczego po dodaniu kwasu solnego zaobserwowano opisane zmiany. Załóż, że w warunkach prowadzenia doświadczenia nie zachodzi hydroliza estru.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wskaż grupę zdolną do przyłączenia protonu.

Podpowiedź 2

Pomiń hydrolizę estru zgodnie z założeniem.

Podpowiedź 3

Powiąż powstanie jonowej soli ze wzrostem rozpuszczalności w wodzie.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Przykładowe rozwiązania CKE:

  • Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
  • Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawne wyjaśnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Uwaga: Do uzyskania pozytywnej oceny wyjaśnienie musi zawierać 3 elementy:

  • wskazanie, że benzokaina reaguje z kwasem solnym
  • powstaje sól (związek jonowy)
  • produkt reakcji jest rozpuszczalny w wodzie.
Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Benzokaina zawiera grupę aminową zdolną do przyłączenia protonu. Po dodaniu HCl powstaje sól z protonowaną grupą aminową i anionem chlorkowym. Forma jonowa silniej oddziałuje z polarną wodą i dlatego rozpuszcza się, co wyjaśnia powstanie klarownego roztworu.

Zgodnie z założeniem zadania nie rozcinamy wiązania estrowego: przyczyną zmiany jest reakcja kwasowo-zasadowa, nie hydroliza. Samo określenie „kwas rozpuszcza benzokainę” nie wyjaśnia związku między budową a rozpuszczalnością. Należy wskazać zarówno protonowanie, jak i powstanie rozpuszczalnej soli.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

Przykładowe rozwiązania CKE:

  • Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
  • Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.
Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_25.1

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania