Źródło
Informacja do zadania 25.
Benzokaina to ester etylowy kwasu 4-aminobenzoesowego (4-aminobenzenokarboksylowego) o wzorze podanym obok. Benzokaina jest ciałem stałym, słabo rozpuszczalnym w wodzie.

Do probówki z benzokainą dodano kwas solny i zaobserwowano powstanie klarownego roztworu.
Wyjaśnij, dlaczego po dodaniu kwasu solnego zaobserwowano opisane zmiany. Załóż, że w warunkach prowadzenia doświadczenia nie zachodzi hydroliza estru.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wskaż grupę zdolną do przyłączenia protonu.
Podpowiedź 2
Pomiń hydrolizę estru zgodnie z założeniem.
Podpowiedź 3
Powiąż powstanie jonowej soli ze wzrostem rozpuszczalności w wodzie.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązania CKE:
- Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
- Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne wyjaśnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Uwaga: Do uzyskania pozytywnej oceny wyjaśnienie musi zawierać 3 elementy:
- wskazanie, że benzokaina reaguje z kwasem solnym
- powstaje sól (związek jonowy)
- produkt reakcji jest rozpuszczalny w wodzie.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Benzokaina zawiera grupę aminową zdolną do przyłączenia protonu. Po dodaniu HCl powstaje sól z protonowaną grupą aminową i anionem chlorkowym. Forma jonowa silniej oddziałuje z polarną wodą i dlatego rozpuszcza się, co wyjaśnia powstanie klarownego roztworu.
Zgodnie z założeniem zadania nie rozcinamy wiązania estrowego: przyczyną zmiany jest reakcja kwasowo-zasadowa, nie hydroliza. Samo określenie „kwas rozpuszcza benzokainę” nie wyjaśnia związku między budową a rozpuszczalnością. Należy wskazać zarówno protonowanie, jak i powstanie rozpuszczalnej soli.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązania CKE:
- Po dodaniu kwasu solnego zachodzi reakcja i powstaje roztwór soli benzokainy. Ta sól ma budowę jonową i jest rozpuszczalna w wodzie.
- Grupa aminowa z benzokainy przyłącza H+, czego rezultatem jest utworzenie rozpuszczalnej w wodzie soli.