Źródło
Informacja do zadania 23.
Cząsteczka dwufunkcyjnego, nasyconego związku organicznego X zawiera cztery atomy węgla. Obie grupy funkcyjne tego związku mogą reagować z sodem, ale tylko jedna z nich reaguje z wodorotlenkiem sodu. W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H+ otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze
Na podstawie: M.B. Smith, March’s Advanced Organic Chemistry, Nowy Jork 2020.
Wśród izomerów związku X zawierających dwie grupy funkcyjne i prosty łańcuch węglowy istnieją takie dwa, których cząsteczki są chiralne. W cząsteczkach jednego z nich grupy funkcyjne nie są połączone z tym samym atomem węgla.
Uzupełnij tabelę. Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związku X oraz opisanego izomeru związku X. Następnie napisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji opisanego izomeru związku X z wodorotlenkiem sodu. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
| Wzór związku X | Wzór opisanego izomeru związku X |
|---|---|
Równanie reakcji opisanego izomeru związku X z wodorotlenkiem sodu: ……………………………
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Rozpoznaj grupy na podstawie ich reakcji z sodem i NaOH.
Podpowiedź 2
Odtwórz X z produktu utlenienia, zachowując cztery atomy węgla.
Podpowiedź 3
Znajdź chiralny izomer i zobojętnij wyłącznie jego grupę kwasową.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Zasady oceniania
3 pkt – poprawne wykonanie trzech czynności spośród wymienionych:
- napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego związku X
- napisanie poprawnego wzoru półstrukturalnego izomeru związku X
- napisanie poprawnego równania izomeru związku X z NaOH.
2 pkt – poprawne wykonanie dwóch dowolnych czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
1 pkt – poprawne wykonanie jednej dowolnej czynności spośród wymaganych do uzyskania 3 pkt.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Reakcja obu grup funkcyjnych z sodem wskazuje obecność wodoru zdolnego do zastąpienia przez metal. Tylko jedna grupa reaguje z NaOH, co odpowiada parze grup: alkoholowej i karboksylowej. Utlenienie do kwasu bursztynowego pokazuje, że X jest kwasem 4-hydroksybutanowym: końcowa grupa alkoholowa utlenia się do drugiej grupy karboksylowej.
Poszukiwany chiralny izomer z grupami przy różnych węglach to kwas 3-hydroksybutanowy. Jego węgiel z grupą hydroksylową ma cztery różne podstawniki. W reakcji z NaOH zobojętnieniu ulega grupa karboksylowa, a alkoholowa pozostaje bez zmiany; powstają sól i woda. Zachowaj prosty, czterowęglowy szkielet.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
