Źródło
Informacja do zadań 21.–22.
Kwas cynamonowy i kwas kawowy są naturalnymi antyoksydantami występującymi w roślinach.

Spośród odczynników wymienionych niżej wybierz ten, który pozwala odróżnić kwas kawowy od kwasu cynamonowego, i zaznacz jego wzór. Uzasadnij wybór. Odwołaj się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu kwasów.
FeCl3 (aq) Br2 (aq) KMnO4 (aq)
Uzasadnienie: ……………………………
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Wyszukaj grupę funkcyjną obecną tylko w jednym kwasie.
Podpowiedź 2
Zastanów się, czy pozostałe odczynniki nie reagują z oboma związkami.
Podpowiedź 3
Powiąż grupy fenolowe z charakterystyczną reakcją z jonami żelaza(III).
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
FeCl3 (aq)
W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawny wybór odczynnika i poprawne uzasadnienie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Uwaga: Odpowiedź, w której zdający odwołuje się tylko do budowy cząsteczki kwasu kawowego, jest niewystarczająca.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Oba kwasy zawierają wiązanie podwójne, więc zarówno woda bromowa, jak i nadmanganian mogą reagować z obydwoma. Takie odczynniki nie zapewniają jednoznacznego odróżnienia. Kwas kawowy ma dodatkowo grupy hydroksylowe związane bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym, czyli grupy fenolowe.
Z jonami żelaza(III) tworzą one barwny kompleks, czego nie wykazuje w tych warunkach kwas cynamonowy. Wybieramy więc roztwór chlorku żelaza(III). Uzasadnienie musi połączyć różnicę budowy z różnicą obserwacji, zamiast ograniczać się do hasła „ma inną grupę”. Sama obecność grupy karboksylowej nie rozstrzyga, bo występuje w obu związkach.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
FeCl3 (aq)
W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.