Zadanie 22 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadań 21.–22.

Kwas cynamonowy i kwas kawowy są naturalnymi antyoksydantami występującymi w roślinach.

Wzory strukturalne kwasu cynamonowego i kwasu kawowego z podpisami.

Spośród odczynników wymienionych niżej wybierz ten, który pozwala odróżnić kwas kawowy od kwasu cynamonowego, i zaznacz jego wzór. Uzasadnij wybór. Odwołaj się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu kwasów.

FeCl3 (aq)   Br2 (aq)   KMnO4 (aq)

Uzasadnienie: ……………………………

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Wyszukaj grupę funkcyjną obecną tylko w jednym kwasie.

Podpowiedź 2

Zastanów się, czy pozostałe odczynniki nie reagują z oboma związkami.

Podpowiedź 3

Powiąż grupy fenolowe z charakterystyczną reakcją z jonami żelaza(III).

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

FeCl3 (aq)

W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.

Zasady oceniania

1 pkt – poprawny wybór odczynnika i poprawne uzasadnienie.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Uwaga: Odpowiedź, w której zdający odwołuje się tylko do budowy cząsteczki kwasu kawowego, jest niewystarczająca.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Oba kwasy zawierają wiązanie podwójne, więc zarówno woda bromowa, jak i nadmanganian mogą reagować z obydwoma. Takie odczynniki nie zapewniają jednoznacznego odróżnienia. Kwas kawowy ma dodatkowo grupy hydroksylowe związane bezpośrednio z pierścieniem aromatycznym, czyli grupy fenolowe.

Z jonami żelaza(III) tworzą one barwny kompleks, czego nie wykazuje w tych warunkach kwas cynamonowy. Wybieramy więc roztwór chlorku żelaza(III). Uzasadnienie musi połączyć różnicę budowy z różnicą obserwacji, zamiast ograniczać się do hasła „ma inną grupę”. Sama obecność grupy karboksylowej nie rozstrzyga, bo występuje w obu związkach.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

FeCl3 (aq)

W cząsteczce kwasu kawowego, w odróżnieniu od kwasu cynamonowego, występują grupy hydroksylowe związane z pierścieniem benzenowym, więc ten kwas tworzy z roztworem FeCl3 barwny związek kompleksowy.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_22

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania