Zadanie 18.2 — maj 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pktOczekuje na przegląd podstawy
Źródło

Informacja do zadania 18.

W pewnych warunkach sole sodu i potasu kwasów karboksylowych ulegają w roztworach wodnych reakcji, która zachodzi zgodnie z poniższym równaniem.

Równanie otrzymywania symetrycznego alkanu z soli potasowej kwasu karboksylowego.

Tę przemianę stosuje się do otrzymywania symetrycznych alkanów prostych i rozgałęzionych. Jednak gdy rozgałęzienie znajduje się przy atomie węgla związanym z grupą karboksylową, reakcja przebiega z małą wydajnością lub nie zachodzi.

Na podstawie: K.-H. Lautenschläger, W. Schröter, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2020.

Poniżej przedstawiono wzory półstrukturalne (grupowe) oraz szkieletowe wybranych izomerycznych alkanów o wzorze sumarycznym C8H18.

Cztery izomery alkanów oznaczone I, II, III i IV we wzorach grupowych i szkieletowych.

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

W reakcji opisanej w informacji wstępnej można z największą wydajnością otrzymać związek

A. I.

B. II.

C. III.

D. IV.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

Poszukaj symetrycznego podziału alkanu na dwa fragmenty.

Podpowiedź 2

Sprawdź, czy węgiel przy odtwarzanej grupie karboksylowej jest rozgałęziony.

Podpowiedź 3

Odrzuć warianty naruszające choć jeden z warunków wydajnego przebiegu reakcji.

Odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

C

Zasady oceniania

1 pkt – odpowiedź poprawna.

0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie

Opracowanie redakcyjne

Rozumowanie krok po kroku

Sprzęganie łączy dwa jednakowe fragmenty węglowodorowe pozostałe po usunięciu grup karboksylanowych. Przetnij w myślach wiązanie C3–C4 w związku III, czyli 2,5-dimetyloheksanie. Po obu stronach uzyskasz taki sam fragment –CH₂–CH(CH₃)₂.

Przyłączenie COOK do każdego z rozciętych końców odtwarza 3-metylobutanian potasu. Węgiel α jest grupą CH₂, więc rozgałęzienie leży dalej od grupy karboksylanowej i spełniony jest warunek podany w zadaniu. Wybierz C.

Zapis końcowy i porównanie z kluczem

C

Informacje i źródła zadania

ID zadania: CHEM_R_F2023_2026_05_glowny_18.2

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania