Źródło
Informacja do zadania 11.
W celu oznaczenia stężenia określonych jonów w roztworze należy strącić je całkowicie w postaci trudno rozpuszczalnego osadu, który po odsączeniu suszy się i praży do uzyskania stałej masy. Tę metodę stosuje się m.in. w oznaczaniu zawartości jonów żelaza(III) w badanej próbce.
W wyniku reakcji strącania jonów Fe3+ za pomocą nadmiaru jonów wodorotlenkowych z roztworu wydziela się uwodniony tlenek żelaza(III):
Wyodrębniony ilościowo osad praży się w temperaturze ok. 1000 °C do uzyskania bezwodnego Fe2O3.
Na podstawie: J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia analityczna, Warszawa 2022.
Aby oznaczyć stężenie jonów żelaza(III), z próbki roztworu o objętości 100 cm3 całkowicie strącono uwodniony tlenek żelaza(III). Osad wyodrębniono ilościowo, przeniesiono do tygla i prażono do uzyskania stałej masy tlenku żelaza(III), równej 0,040 g.
Oblicz stężenie molowe jonów żelaza(III) w badanym roztworze.
Obliczenia:
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Przelicz masę otrzymanego tlenku na mole.
Podpowiedź 2
Ustal, ile moli żelaza przypada na jeden mol tlenku.
Podpowiedź 3
Podziel liczbę moli jonów przez objętość próbki w dm³.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Przykładowe rozwiązanie CKE:
Zasady oceniania
- 2 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń oraz podanie wartości liczbowej wyniku z poprawną jednostką.
- 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, ale popełnienie błędów rachunkowych prowadzących do błędnego wyniku liczbowego LUB podanie wyniku z inną jednostką.
- ALBO 1 pkt – zastosowanie poprawnej metody, poprawne wykonanie obliczeń prowadzące do poprawnej liczby moli jonów żelaza(III), ale brak wartości albo niepoprawna wartość stężenia jonów żelaza(III) w próbce.
- 0 pkt – zastosowanie błędnej metody albo brak rozwiązania.
Uwaga: Należy zwrócić uwagę na zależność wyniku liczbowego od przyjętych zaokrągleń. Za poprawny należy uznać każdy wynik będący konsekwencją zastosowanej poprawnej metody i poprawnych obliczeń.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Rozumowanie krok po kroku
Prażenie usuwa wodę z osadu i pozwala zważyć produkt o znanym składzie. Z masy 0,040 g tlenku żelaza(III) otrzymujemy około 2,5·10⁻⁴ mola tlenku, dzieląc przez 159,7 g·mol⁻¹. Każda jego jednostka zawiera dwa atomy żelaza, więc pierwotna próbka miała około 5,0·10⁻⁴ mola jonów żelaza(III).
Objętość 100 cm³ to 0,100 dm³; stężenie wynosi więc około 0,005 mol·dm⁻³. Współczynnik dwa wynika ze wzoru tlenku, a nie z ładunku jonów. Najczęstsze pomyłki to pominięcie tego współczynnika oraz użycie centymetrów sześciennych bez przeliczenia jednostek.
Zapis końcowy i porównanie z kluczem
Przykładowe rozwiązanie CKE: