Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 6 · czerwiec 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
brukselskiej (Brassica oleracea var. gemmifera).
Korzenie kapusty są pokarmem larw muchówki śmietki kapuścianej (Delia radicum). Samica
śmietki składa około 100–150 jaj na hipokotylu lub w glebie. Po 5–10 dniach z jaj wylęgają
się larwy. Przez 2–30 dni larwy żyją wewnątrz korzeni, drążąc w nich korytarze. Po tym
czasie przechodzą w stadium poczwarki, w którym pozostają przez 15–20 dni.
Badacze postanowili sprawdzić hipotezę, że żerowanie tantnisia krzyżowiaczka na kapuście
jest przyczyną ograniczenia rozwoju śmietki kapuścianej poprzez uruchomienie
mechanizmów obronnych rośliny. W tym celu przygotowano następującą próbę badawczą:
I. Na najmłodszy w pełni rozwinięty liść trzytygodniowej kapusty brukselskiej wprowadzono
10 larw tantnisia krzyżowiaczka. Ogonek tego liścia owinięto watą, aby zapobiec
rozprzestrzenieniu się larw na inne liście.
II. Po dwóch dniach dziesięć nowo wyklutych larw śmietki kapuścianej umieszczono
bezpośrednio na hipokotylu rośliny.
III. Następnie po trzech dniach usunięto larwy tantnisia krzyżowiaczka.
IV. Przez 35 kolejnych dni liczono pojawiające się dorosłe postaci śmietki kapuścianej.
II.
III.
IV.
I.
śmietka
tantniś
kapuściana
krzyżowiaczek
wata
3 dni
2 dni
35 dni
Próba kontrolna była taka sama jak próba badawcza – z tym wyjątkiem, że nie wprowadzono
larw motyla. Zastosowano kilkadziesiąt powtórzeń obu prób. W tabeli przedstawiono wyniki
eksperymentu.
Próba kontrolna Próba badawcza
Odsetek larw śmietki kapuścianej
79,8 %
59,4 %
przeobrażonych w imago
Na podstawie: P.N. Karssemeijer i in., Leaf‑chewing Herbivores […], „Oecologia” 199, 2022.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Określ, w jakim celu po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw
0–1
śmietki kapuścianej usunięto z liści owady – larwy tantnisia krzyżowiaczka, mimo że
eksperyment nadal trwał. W odpowiedzi uwzględnij testowaną hipotezę.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawna odpowiedź, uwzględniająca wykluczenie wpływu bezpośredniej obecności
na roślinie larwy tantnisia krzyżowiaczka na rozwój śmietki kapuścianej żerującej na
roślinie.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Zrobiono to, aby potwierdzić, że to skutki żerowania, a nie – sama obecność larw
tantnisia, wpływają na rozwój śmietki.
•
Po trzech dniach od wprowadzenia na hipokotyle roślin larw śmietki kapuścianej usunięto
z liści rośliny larwy tantnisia krzyżowiaczka, aby udowodnić, że to nie bezpośrednia
obecność motyla na roślinie wpływa na rozwój muchówki, ale że decydują
o tym mechanizmy obronne samej rośliny.
•
Dzięki temu wiadomo, że śmietka rozwija się gorzej nie w wyniku konkurencji o pokarm
z larwami motyla.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z6-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.5 | PR:OG.II.2 | PR:OG.II.5
Działy: Ekologia
Organizmy: rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań