Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 14 · maj 2025 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
transgenicznych. W tej metodzie wykorzystuje się bakterie Agrobacterium tumefaciens,
mogące infekować rośliny. Podczas infekcji fragment plazmidu bakterii, tzw. T-DNA, wnika
do komórki roślinnej i integruje się z jej chromosomowym DNA. Symbolami E1 i E2
oznaczono dwa różne enzymy wykorzystywane podczas otrzymywania rośliny
transgenicznej.
wbudowany T-DNA
zrekombinowana
Agrobacterium
z transgenem
komórka bakteryjna
tumefaciens
zrekombinowana
komórka roślinna
E1
T-DNA
plazmid
hodowla komórek
E2
in vitro
zrekombinowany
E1
plazmid
transgeniczna roślina
obcy DNA
Na podstawie: G.J. Tortora i in., Microbiology: An Introduction, Harlow 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wykaż, że w przedstawionej metodzie otrzymywania roślin transgenicznych bakteria
0–1
A. tumefaciens pełni funkcję wektora.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za poprawne wykazanie, że w przedstawionej metodzie bakteria A. tumefaciens pełni
funkcję wektora, odnoszące się do przenoszenia przez tę bakterię
zrekombinowanego plazmidu.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Przenosi obcy DNA (transgen) do komórki docelowej.
•
Bakteria A. tumefaciens jest wektorem, ponieważ wprowadza zrekombinowany plazmid
do komórki roślinnej.
•
Te bakterie stanowią formę transportu obcego genu do komórki roślinnej, w której ten
gen wbudowuje się w materiał genetyczny.
•
Wektorem nazywamy organizmy lub cząsteczki zdolne do przenoszenia np. DNA
od dawcy do biorcy. Dlatego bakteria A. tumefaciens, która umożliwia wprowadzenie
zrekombinowanego w tym procesie DNA do komórki roślinnej, jest wektorem.
•
Wektory przenoszą obcy fragment DNA do innego organizmu, a ta bakteria przenosi
fragment obcego DNA do komórki roślinnej.
•
W tej metodzie bakteria jest nośnikiem zrekombinowanego plazmidu.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi zbyt ogólnych, odnoszących się jedynie do definicji wektora
genetycznego, np. „Bakteria jest wektorem, ponieważ przenosi DNA”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się jedynie do tego, że bakteria jest dawcą plazmidu
bez odniesienia się do roli bakterii w przeniesieniu zrekombinowanego plazmidu do komórek
roślinnych, np. „W przedstawionej metodzie bakteria A. tumefaciens pełni funkcję wektora,
ponieważ stanowi źródło plazmidu, który po zrekombinowaniu jest wszczepiany do rośliny”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z14-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XV.6 | PR:OG.II.2
Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: bakterie | rośliny | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań