Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 14 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Na poniższym schemacie przedstawiono w uproszczony sposób metodę otrzymywania roślin
transgenicznych. W tej metodzie wykorzystuje się bakterie Agrobacterium tumefaciens,
mogące infekować rośliny. Podczas infekcji fragment plazmidu bakterii, tzw. T-DNA, wnika
do komórki roślinnej i integruje się z jej chromosomowym DNA. Symbolami E1 i E2
oznaczono dwa różne enzymy wykorzystywane podczas otrzymywania rośliny
transgenicznej.
wbudowany T-DNA
zrekombinowana
Agrobacterium
z transgenem
komórka bakteryjna
tumefaciens
zrekombinowana
komórka roślinna
E1
T-DNA
plazmid
hodowla komórek
E2
in vitro
zrekombinowany
E1
plazmid
transgeniczna roślina
obcy DNA
Na podstawie: G.J. Tortora i in., Microbiology: An Introduction, Harlow 2021.
transgenicznych. W tej metodzie wykorzystuje się bakterie Agrobacterium tumefaciens,
mogące infekować rośliny. Podczas infekcji fragment plazmidu bakterii, tzw. T-DNA, wnika
do komórki roślinnej i integruje się z jej chromosomowym DNA. Symbolami E1 i E2
oznaczono dwa różne enzymy wykorzystywane podczas otrzymywania rośliny
transgenicznej.
wbudowany T-DNA
zrekombinowana
Agrobacterium
z transgenem
komórka bakteryjna
tumefaciens
zrekombinowana
komórka roślinna
E1
T-DNA
plazmid
hodowla komórek
E2
in vitro
zrekombinowany
E1
plazmid
transgeniczna roślina
obcy DNA
Na podstawie: G.J. Tortora i in., Microbiology: An Introduction, Harlow 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
14.1.
Uzupełnij tabelę – zapisz nazwy enzymów oznaczonych na powyższym schemacie
symbolami E1 i E2. Określ funkcję każdego z tych enzymów w otrzymywaniu
zrekombinowanego plazmidu.
Nazwa enzymu
Enzym
Funkcja enzymu
(helikaza, ligaza, restryktaza)
E1
E2
Uzupełnij tabelę – zapisz nazwy enzymów oznaczonych na powyższym schemacie
symbolami E1 i E2. Określ funkcję każdego z tych enzymów w otrzymywaniu
zrekombinowanego plazmidu.
Nazwa enzymu
Enzym
Funkcja enzymu
(helikaza, ligaza, restryktaza)
E1
E2
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Nazwa enzymu
Funkcja enzymu
Enzym
(helikaza, ligaza, restryktaza)
przecina nić DNA
•
tnie plazmid
•
tnie DNA
•
restryktaza
E1
wycina obcy DNA
•
rozcina materiał genetyczny
•
hydrolizuje wiązania fosfodiestrowe
•
rozcina wiązania fosfoestrowe
•
łączy końce cząsteczek DNA
•
łączy fragmenty plazmidu
•
skleja plazmid z obcym DNA
•
zespala fragmenty DNA
•
ligaza
E2
tworzenie wiązania fosfodiestrowego
•
katalizuje powstawanie wiązania
•
fosfoestrowego
łączy nukleotydy należące do dwóch
•
fragmentów DNA
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozrywania wiązań przez restryktazę,
np. „rozrywanie fragmentów DNA” (mechanizm działania restryktazy polega nie na
rozciąganiu nici DNA, ale na jej cięciu przez hydrolizę wiązania fosfoestrowego).
2 pkt – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt – za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Nazwa enzymu
Funkcja enzymu
Enzym
(helikaza, ligaza, restryktaza)
przecina nić DNA
•
tnie plazmid
•
tnie DNA
•
restryktaza
E1
wycina obcy DNA
•
rozcina materiał genetyczny
•
hydrolizuje wiązania fosfodiestrowe
•
rozcina wiązania fosfoestrowe
•
łączy końce cząsteczek DNA
•
łączy fragmenty plazmidu
•
skleja plazmid z obcym DNA
•
zespala fragmenty DNA
•
ligaza
E2
tworzenie wiązania fosfodiestrowego
•
katalizuje powstawanie wiązania
•
fosfoestrowego
łączy nukleotydy należące do dwóch
•
fragmentów DNA
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do rozrywania wiązań przez restryktazę,
np. „rozrywanie fragmentów DNA” (mechanizm działania restryktazy polega nie na
rozciąganiu nici DNA, ale na jej cięciu przez hydrolizę wiązania fosfoestrowego).
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z14-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XV.3 | PR:OG.I.3
Działy: Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: bakterie | rośliny
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia