Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 15 · maj 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
zapalenia wątroby typu C (HCV), którego genom stanowi pojedyncza nić RNA. Większość
infekcji wywołanych HCV ma przebieg bezobjawowy. W niektórych przypadkach dochodzi
do samoistnej eliminacji HCV przez układ odpornościowy (spontaniczne wyzdrowienie).
Większość zakażeń przechodzi jednak w infekcje przewlekłe, co może prowadzić
do zapalenia wątroby, do jej marskości i do rozwoju nowotworu wątroby. Przewlekłym
infekcjom HCV towarzyszy ciągłe uwalnianie do krwi cząstek wirusa z zakażonych
hepatocytów. Nie opracowano dotąd skutecznej szczepionki przeciw HCV.
Na podstawie: J. Bal, Genetyka medyczna i molekularna, Warszawa 2018;
W. Irving i in., Krótkie wykłady. Mikrobiologia medyczna, Warszawa 2008.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Wyjaśnij, dlaczego diagnostyka oparta na amplifikacji genomu HCV metodą
0–1
łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR) jest poprzedzona zastosowaniem odwrotnej
transkryptazy.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne wyjaśnienie, uwzględniające rodzaj materiału genetycznego HCV (RNA)
oraz substrat PCR – DNA, oraz rodzaj reakcji katalizowanej przez odwrotną
transkryptazę.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Odwrotna transkryptaza katalizuje reakcję syntezy DNA na matrycy RNA HCV, więc
potem można powielać ten DNA metodą PCR.
•
Genom wirusa HCV to pojedyncza nić RNA, a ponieważ PCR polega na powielaniu DNA,
to trzeba najpierw zmienić nośnik informacji genetycznej z RNA na DNA – co katalizuje
odwrotna transkryptaza.
•
RT używa wirusowego RNA jako matrycy do syntezy cDNA, wykorzystywanego w PCR.
Uwagi:
Uznaje się odpowiedzi odnoszące się do „przepisywania RNA na DNA” zamiast „syntezy
DNA na matrycy RNA”.
Nie uznaje się odpowiedzi będących jedynie tautologią, np. „Odwrotna transkryptaza
katalizuje reakcję odwrotnej transkrypcji”.
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się do HCV jako do retrowirusa, np. „HCV zawiera
odwrotną transkryptazę, zatem na matrycy RNA wirusowego powstaje DNA – substrat PCR”.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z15-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XII.5 | PR:XV.3 | PR:XV.4 | PR:XV.5 | PR:OG.IV.1 | PR:OG.IV.2
Działy: Wirusy. Uczeń: | Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej. Uczeń:
Organizmy: wirusy | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych