Tekst A
Stanisław Wyspiański
Wesele
AKT I
SCENA 30
Pan Młody, Gospodarz
PAN MŁODY
Jak się kłócą, jak się łają!
GOSPODARZ
Ha! temperamenta grają!
Temperament gra, zwycięża;
tylko im przystawić oręża,
zapalni jak sucha słoma;
tylko im zabłysnąć nożem,
a zapomną o imieniu Bożem –
taki rok czterdziesty szósty –
przecież to chłop polski także.
PAN MŁODY
A jakże to okropne, jakże...
GOSPODARZ
Do dziś chwalą sobie te zapusty.
PAN MŁODY
Znam to tylko z opowiadań,
ale strzegę się tych badań,
bo mi trują myśl o polskiej wsi:
to byli jacyś psi,
co wody oddechem zatruli,
a krew im przyrosła do koszuli.
Patrzę się na chłopów dziś...
GOSPODARZ
To, co było, może przyjś –
PAN MŁODY
Myśmy wszystko zapomnieli;
mego dziadka piłą rżnęli...
Myśmy wszystko zapomnieli.
GOSPODARZ
Mego ojca gdzieś zadźgali,
gdzieś zatłukli, spopychali;
kijakami, motykami
krwawiącego przez lód gnali...
Myśmy wszystko zapomnieli.
PAN MŁODY
Jak się to zmieniają ludzie,
jak się wszystko dziwnie plecie;
myśmy wszystko zapomnieli:
o tych mękach, nędzach, brudzie;
stroimy sie w pawie pióra.
GOSPODARZ
At, odmienia nas natura;
wiara, co jest jeszcze w ludzie,
że coś z tego przecie będzie;
rok w rok idziem po kolędzie
i szukamy, i patrzymy,
czy co kiedy z tego będzie – ?
Przypisy i opis źródła
Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994.
Rozstrzygnij, czy w przytoczonym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego Gospodarz i Pan Młody mają taki sam stosunek do chłopów. Uzasadnij odpowiedź.
Rozstrzygnięcie: …
Uzasadnienie: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Porównujesz postawy Pana Młodego i Gospodarza, nie całej inteligencji ujętej zbiorczo.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź ich stosunek do obecnych mieszkańców wsi i pamięci dawnych konfliktów.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Przyjmij wspólne kryterium oceny. Uzasadnij podobieństwo lub różnicę wypowiedziami obu bohaterów i zachowaj zakres tego wniosku.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1) Rozstrzygnięcie: Tak. Uzasadnienie, np.: Bohaterowie mają podobny stosunek do chłopów. Wspomnienie rabacji galicyjskiej przypomina im o śmierci przodków z powodu porywczości chłopów. Obydwaj wierzą jednak w zmianę wrogiego usposobienia do siebie obu grup społecznych – o takiej wierze mówi wprawdzie Gospodarz, jednak wypowiada się w liczbie mnogiej.
2) Rozstrzygnięcie: Nie. Uzasadnienie, np.: Bohaterowie mają odmienny stosunek do chłopów. Panu Młodemu podobają się ludowe stroje. Nie chce pamiętać o przeszłych konfliktach (okrutnym postępowaniu chłopów wobec ziemiaństwa) przypomnianych przez Gospodarza jako ostrzeżenie. Drugi z bohaterów w zachowaniu chłopów dostrzega porywczość, dlatego nie jest pewien, czy można im ufać.
Zasady oceniania
2 pkt – rozstrzygnięcie oraz trafne uzasadnienie rozstrzygnięcia na podstawie fragmentu Wesela, uwzględniające stosunek Pana Młodego i Gospodarza do chłopów.
1 pkt – poprawne określenie na podstawie fragmentu Wesela stosunku Pana Młodego do chłopów ALBO poprawne określenie stosunku Gospodarza do chłopów.
0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Porównaj stosunek obu postaci do chłopów na tej samej płaszczyźnie: fascynacji teraźniejszością albo pamięci konfliktów. Pan Młody zachwyca się folklorem i odsuwa bolesną przeszłość.
Gospodarz przypomina porywczość chłopów i rabację, przez co można uzasadnić różnicę w stopniu zaufania. Można też wskazać podobieństwo: obaj znają krwawe doświadczenia przodków, a zarazem wierzą w możliwość zmiany dawnych relacji.
W obu wariantach klucz wymaga uwzględnienia obu bohaterów. Przytocz ich postawy i wyjaśnij, dlaczego w przyjętym kryterium są podobne albo odmienne.
Na co uważać
Nie zastępuj analizy wypowiedzi ogólnym sądem, że cała inteligencja w „Weselu” ma identyczną postawę.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – rozstrzygnięcie oraz trafne uzasadnienie rozstrzygnięcia na podstawie fragmentu Wesela, uwzględniające stosunek Pana Młodego i Gospodarza do chłopów. 1 pkt – poprawne określenie na podstawie fragmentu Wesela stosunku Pana Młodego do chłopów ALBO poprawne określenie stosunku Gospodarza do chłopów. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2026-MARZEC-F2023-Z12
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8
Epoki: Młoda Polska
Autorzy: Stanisław Wyspiański
Utwory: Wesele
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich