Tekst A
Dziady cz. III
P. ROLLISONOWA
Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze!
Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże!
Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje;
Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! –
Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito.
[…]
Siadłam tam na rogu,
Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho –
Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho,
Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie:
Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie,
Ja głos jego słyszałam uszami własnemi –
Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi.
I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko;
Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko.
Słyszałam, męczono go –
[…]
Niema owca pozna głos swojego jagnięcia
Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! –
Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki,
Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął!
Przypisy i opis źródła
(płacze)
Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012.
Tekst B
Stabat Mater1
Stała matka boleściwa – na rynku,
Przy swym martwym powieszonym synku.
Stała w świata przeraźliwej pustce
Polska matka w służącowskiej chustce.
Nie płakała i nic nie mówiła,
Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła.
Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty,
Niemcy przedtem zabrali mu buty.
Będą w butach jej syna chodzili
Po tej ziemi, którą pohańbili.
Po tej ziemi, która umęczona
Stoi – patrzy – i milczy – jak ona.
Przypisy i opis źródła
- Stabat Mater (łac.) – Stała Matka.
[1942] Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978.
Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów.
Rozstrzygnięcie: … Argument 1.: … Argument 2.: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Każdy z dwóch argumentów ma porównywać obie matki. Sam wspólny motyw nie wystarczy.
2. Gdzie szukać?
Przyjrzyj się uczuciom, zachowaniu i wiedzy matek o losie synów.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz dwa kryteria i rozstrzygnięcie zgodne z wynikami. W obu argumentach wskaż szczegół z każdego utworu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
1) Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.:
- W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”.
- W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna. 2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.:
- Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji.
- Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny. Argument za, np.:
- Obie matki są ukazane jako cierpiące. Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka. Argument przeciw, np.:
- Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.
Zasady oceniania
2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów.
1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Możesz odpowiedzieć „tak” i podać dwa podobieństwa: obie matki cierpią z powodu losu synów, a ich miłość wyraża pragnienie bliskości. Rollisonowa nasłuchuje pod więzieniem, matka u Wittlina trwa przy zwłokach dziecka.
Odpowiedź „nie” można oprzeć na dwóch różnicach: Rollisonowa działa i błaga o ratunek, podczas gdy druga matka milczy w rozpaczy; pierwsza żywi nadzieję na ocalenie syna, druga stoi wobec jego śmierci. Każdy argument zestawia oba utwory.
Dopuszczalne jest też „częściowo”: połącz jedno uzasadnione podobieństwo z jedną różnicą. Zadbaj o dwa samodzielne argumenty, a nie dwa przykłady potwierdzające tę samą cechę.
Na co uważać
Nie opisuj jednej matki w pierwszym argumencie, a drugiej w drugim — każdy argument ma być porównaniem.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-MAJ-F2023-Z9
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.12 | PP:I.1.13
Epoki: romantyzm
Autorzy: Adam Mickiewicz
Utwory: Dziady cz. III
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich