Tekst A
Jan Kochanowski
Pieśń 14 (Księgi wtóre)
Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie,
A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie,
Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3
I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4,
Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi,
Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi,
Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6
Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […]
Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem
Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9.
Przełożonych występki miasta zgubiły
I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły.
Przypisy i opis źródła
- Carstwa – państwa.
- Pospolita Rzecz – państwo.
- Ludzka sprawiedliwość – tu: sprawiedliwość wobec ludzi.
- Poruczyć – powierzyć wykonanie czegoś komuś zaufanemu.
- Zwierzchności […] zwierzono – przekazano władzę.
- Zawżdy – zawsze.
- Rzeczy – sprawy.
- Mieć […] na pieczy – troszczyć się.
- Podobno – zapewne.
- Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, gorszące postępowanie.
Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.
Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie Pieśni 14 Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Argument 1.: … Argument 2.: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Potrzebujesz dwóch różnych racji uzasadniających obowiązek rządzących wobec wspólnoty.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź źródło ich władzy, powierzone zadanie i następstwa błędnego postępowania.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz dwie racje, a każdą połącz z troską o społeczeństwo. Nie przepisuj dwukrotnie tej samej powinności w innych słowach.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Argumenty, np.:
- Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty.
- Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa.
- Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne podanie dwóch argumentów.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Wskaż dwa różne uzasadnienia obowiązków władcy. Pierwsze może dotyczyć powierzonej mu odpowiedzialności: zastępuje na ziemi Boga i ma strzec sprawiedliwości, dlatego nie powinien kierować się wyłącznie własną korzyścią.
Drugie może dotyczyć skutków: błędy rządzących szkodzą całej wspólnocie i mogą doprowadzić do upadku państwa. Dwie racje — odpowiedzialność oraz konsekwencje zaniedbań — bezpośrednio odpowiadają pytaniu o dobro społeczeństwa.
Na co uważać
Dwa przeformułowania tego samego obowiązku nie muszą stanowić dwóch odrębnych argumentów.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – poprawne podanie dwóch argumentów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2025-MAJ-F2023-Z8-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.8
Epoki: renesans
Autorzy: Jan Kochanowski
Utwory: Pieśni
Motywy: społeczeństwo
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich