Tekst A
Przeczytaj fragment Potopu Henryka Sienkiewicza.
Henryk Sienkiewicz Potop
– Wracam do materii – mówił Zagłoba. – Owóż, repeto1, należałby mi się wypoczynek, ale że ojczyzna w paroksyzmie2, że nieprzyjaciel depce naszą ziemię, przetom tu jest, mości panowie, aby razem z wami oponować się hostibus3 w imię tej matki, która nas wszystkich wykarmiła. Kto przy niej dziś nie stanie, kto jej na ratunek nie pobieży, ten nie syn, ale pasierb, ten niegodzien jej miłości. Ja stary, idę, niech się dzieje wola boża, a jeśli zginąć przyjdzie, tedy ostatnim tchem będę wołał: „Na Szweda! panowie bracia! Na Szweda!...”. Poprzysięgnijmy sobie, że nie prędzej popuścimy szable z dłoni, aż ich z ojczyzny wyżeniem!...
Przypisy i opis źródła
- Repeto – powtarzam.
- Paroksyzm – nagłe wystąpienie lub zaostrzenie się objawów chorobowych.
- Hostibus – wrogom.
Henryk Sienkiewicz, Potop, Warszawa 1982.
Wykaż, że w podanym fragmencie Potopu Henryka Sienkiewicza Zagłoba posługuje się co najmniej jednym argumentem odwołującym się do emocji.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
Argument emocjonalny ma wzbudzić uczucie skłaniające do działania. Sam cytat nie wystarczy.
2. Gdzie szukać?
Sprawdź obraz ojczyzny, rodzinne powinności i sposób przedstawienia gotowości samego Zagłoby.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Wybierz jeden przykład, nazwij wywoływane uczucie i połącz je z wezwaniem do walki. To pokaże mechanizm perswazji.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
- Zagłoba podkreśla, że ojczyznę należy kochać.
- Zagłoba podkreśla, że ten, kto nie będzie walczył w obronie ojczyzny, nie zasługuje na jej miłość.
- Zagłoba próbuje zawstydzić odbiorców poprzez deklarację, że pójdzie walczyć, chociaż jest stary.
- Zagłoba przypomina Polakom, że mają powinności/obowiązki wobec ojczyzny jak wobec matki.
Zasady oceniania
1 pkt – trafne wykazanie, że Zagłoba posługuje się argumentem odwołującym się do emocji.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Krok po kroku
Zagłoba porównuje ojczyznę do matki, która wykarmiła swoich obywateli. Z takiej więzi wyprowadza obowiązek obrony kraju, odwołując się do miłości, wdzięczności i poczucia powinności.
Możesz też wskazać zawstydzanie słuchaczy: skoro sam, mimo starości, idzie walczyć, inni nie powinni pozostawać bierni. Wybierz jeden przykład i wyjaśnij, jakie uczucie ma skłonić odbiorców do działania.
Na co uważać
Sam cytat z mowy nie wystarcza, jeśli nie pokażesz jego emocjonalnej siły przekonywania.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
1 pkt – trafne wykazanie, że Zagłoba posługuje się argumentem odwołującym się do emocji. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2024-SIERPIEN-F2023-Z11-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.4 | PP:I.1.7 | PP:III.1.2 | PP:III.1.5
Wymagania historyczne: I.1.4 rozpoznaje w tekście literackim środki wyrazu artystycznego […]; I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe. III.1.2 […] rozróżnia cele perswazyjne w wypowiedzi literackiej […]; III.1.5 rozróżnia typy argumentów, w tym argumenty pozamerytoryczne […].
Epoki: pozytywizm
Autorzy: Henryk Sienkiewicz
Utwory: Potop
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | III.1 Elementy retoryki