Zadanie 7 — sierpień 2023 — Formuła 2023

Zadanie 7 — sierpień 2023 — Formuła 2023

Formuła 2023podstawowyTest historycznoliteracki2 pkt
Tekst A

Paweł Stępień Z literatury religijnego średniowiecza

Wspólnota wszystkich wiernych nie śmie wznosić modłów z nizin grzesznego świata wprost do Boga-Człowieka, tronującego na wyżynach niebios. Szuka najpierw oparcia w pośrednikach − błogosławionej między niewiastami Matce Chrystusa i największym z mężów, Jego Chrzcicielu. Są oni najświętsi z ludzi i najwyżsi w hierarchii dworu niebiańskiego, stoją po prawicy i lewicy Pana, ale − tak jak ci, co proszą ich o orędownictwo − zrodzili się z człowieczych ojców i człowieczych matek. Zjednają zatem Boskiego Syna Dziewicy, Władcę i Sędziego, by zechciał wysłuchać modlitwy ich grzesznych sióstr i braci.

Przypisy i opis źródła

Na podstawie: Paweł Stępień, Z literatury religijnej polskiego średniowiecza. Studia o czterech tekstach, Warszawa 2003.

Tekst B
Bogurodzica
1
Bogurodzica1, dziewica, Bogiem sławiena2 Maryja!
Twego syna, Gospodzina3, matko zwolena4 Maryja,
Zyszczy5 nam, spuści6 nam.
Kiryjelejzon7.
2
Twego dziela krzciciela8, Bożyce9,
Usłysz głosy, napełń myśli10 człowiecze.
Słysz11 modlitwę, jąż nosimy12,
A dać raczy13, jegoż14 prosimy,
A na świecie zbożny15 pobyt,
Po żywocie rajski przebyt16.
Kiryjelejzon.

Przypisy i opis źródła

  1. Bogurodzica – Matka Boga (tu w funkcji wołacza, podobnie jak dalej formy: dziewica, Maryja).
  2. Bogiem sławiena – przez Boga chwalona.
  3. Gospodzina – Pana.
  4. Zwolena – wybrana z wielu.
  5. Zyszczy – pozyskaj.
  6. Spuści – ześlij.
  7. Kiryjelejzon – Panie, zmiłuj się.
  8. Twego dziela krzciciela – dla (w sensie: ze względu na) Twego Chrzciciela.
  9. Bożyce – Synu Boga.
  10. Napełń myśli – spełń zamiary.
  11. Słysz – słuchaj.
  12. Jąż nosimy – którą zanosimy.
  13. Raczy – racz.
  14. Jegoż – czego.
  15. Zbożny – pomyślny, szczęśliwy.
  16. Rajski przebyt – przebywanie w raju.

Najdawniejsze zabytki języka polskiego, oprac. Witold Taszycki, Wrocław 1975.

Na podstawie podanego fragmentu tekstu Pawła Stępnia wyjaśnij, na czym polega średniowieczna idea pośrednictwa, i wykaż, że w Bogurodzicy odzwierciedlono tę ideę.

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.

1. Od czego zacząć?

Idea pośrednictwa dotyczy drogi kierowania próśb. Nie wystarczy sam religijny temat.

2. Gdzie szukać?

Sprawdź, do kogo zwraca się zbiorowy podmiot i przez czyje wstawiennictwo oczekuje spełnienia próśb.

3. Jak zbudować odpowiedź?

Objaśnij mechanizm, a potem wykaż go osobami i prośbami w Bogurodzicy. Nie traktuj pośredników jako odrębnych bóstw.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Średniowieczna idea pośrednictwa polega na tym, że człowiek kieruje prośby do Boga za pośrednictwem Matki Boskiej i Jana Chrzciciela. W „Bogurodzicy” ludzie również proszą Boga o dobre/bogate życie na ziemi i życie wieczne, przez wstawiennictwo Matki Boskiej i Jana Chrzciciela.

Zasady oceniania

2 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega średniowieczna idea pośrednictwa i trafne wykazanie, że w Bogurodzicy odzwierciedlono tę ideę.

1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega średniowieczna idea pośrednictwa ALBO trafne wykazanie, że w Bogurodzicy odzwierciedlono tę ideę.

0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Krok po kroku

  1. Idea pośrednictwa zakłada, że człowiek zwraca się do Boga przez szczególnie bliskie Mu osoby, prosząc je o wstawiennictwo. W średniowiecznej religijności taką rolę pełnią Maryja i Jan Chrzciciel.

  2. W Bogurodzicy prośby o dobre życie na ziemi oraz zbawienie kierowane są z odwołaniem do tych pośredników. Wskaż ich i nazwij cel próśb — dzięki temu definicja zostaje potwierdzona budową modlitwy.

Na co uważać

Nie przedstawiaj Maryi i Jana Chrzciciela jako niezależnych bóstw spełniających prośby zamiast Boga.

Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja

2 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega średniowieczna idea pośrednictwa i trafne wykazanie, że w Bogurodzicy odzwierciedlono tę ideę. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega średniowieczna idea pośrednictwa ALBO trafne wykazanie, że w Bogurodzicy odzwierciedlono tę ideę. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: POL-2023-SIERPIEN-F2023-Z7

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.1.8

Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe; I.1.9 rozpoznaje tematykę i problematykę poznanych tekstów oraz jej związek z programami epoki literackiej, zjawiskami społecznymi, historycznymi, egzystencjalnymi […].

Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania