Tekst A
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Eliza Orzeszkowa Gloria victis
Wodzem ich był człowiek świętego imienia, które brzmiało: Romuald Traugutt. Pytasz, dlaczego świętym jest to imię? Albowiem według przykazania Pana opuścił on żonę i dzieci, dostatki1 i spokój, wszystko, co pieści, wszystko, co raduje i jest życia ponętą, czarem, skarbem, szczęściem, a wziąwszy na ramiona krzyż narodu swego, poszedł za idącym ziemią tą słupem ognistym i w nim zgorzał2.
Przypisy i opis źródła
- Dostatek – dobrobyt.
- Zgorzeć (przestarz.) – spalić się, spłonąć.
Eliza Orzeszkowa, Gloria victis, Warszawa 1986.
Jaki rodzaj stylizacji językowej zastosowano w powyższym fragmencie opowiadania Gloria victis? Zaznacz właściwą odpowiedź i wyjaśnij, jaki wpływ ma ta stylizacja na sposób przedstawienia Romualda Traugutta w podanym fragmencie utworu Elizy Orzeszkowej.
A. Dialektyzację.
B. Kolokwializację.
C. Stylizację biblijną.
D. Stylizację mitologiczną.
Wyjaśnienie: …
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Odsłaniaj wskazówki po kolei, tylko gdy potrzebujesz dalszej pomocy. Po każdej spróbuj wrócić do samodzielnego rozwiązania.
1. Od czego zacząć?
To zadanie ma dwie części: rozpoznanie stylizacji oraz wyjaśnienie jej wpływu na portret bohatera.
2. Gdzie szukać?
Zaznacz obrazy i sformułowania, które przywołują inny tekst kultury. Sprawdź, z jakiej tradycji pochodzą.
3. Jak zbudować odpowiedź?
Po wyborze nazwy uzupełnij: porównanie bohatera do ___ sprawia, że jego ofiara zostaje przedstawiona jako ___. Uzasadnij to konkretem fragmentu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
C
Przykładowe wyjaśnienia
- Bohater został uwznioślony, wystylizowany na męczennika – jak Chrystus wziął na ramiona krzyż „narodu swego” i oddał życie.
- Bohater przedstawiony jest jak święty męczennik, który oddał życie za ojczyznę, a jego śmierć stanowi dopełnienie całego życia.
- Dzięki zastosowaniu stylizacji biblijnej autorka kreuje bohatera w sposób patetyczny, dodaje znaczenia jego działaniom / sakralizuje go.
Zasady oceniania
2 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C oraz poprawne wyjaśnienie.
1 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C ALBO poprawne wyjaśnienie, zawierające odpowiedź stylizacja biblijna.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Dlaczego tak, dlaczego nie?
| Wariant / rozstrzygnięcie | Uzasadnienie |
|---|---|
| A. Dialektyzacja — błędna | Nie chodzi o naśladowanie gwary ani o podkreślenie regionalnego języka postaci. |
| B. Kolokwializacja — błędna | Uroczysty sposób przedstawienia Traugutta nie polega na obniżeniu języka do mowy potocznej. |
| C. Stylizacja biblijna — poprawna | Obrazy krzyża i męczeństwa przywołują Chrystusa. Traugutt zostaje uwznioślony jako człowiek dźwigający cierpienie narodu i oddający za niego życie. |
| D. Stylizacja mitologiczna — błędna | Rozpoznawcze odniesienia prowadzą do Biblii i męki Chrystusa, nie do mitów greckich lub rzymskich. |
Uzupełnienie odpowiedzi pisemnej
W części pisemnej wyjaśnij skutek stylizacji: nadaje bohaterowi rangę męczennika i sakralizuje jego ofiarę. Sam wybór C nie zastępuje tego objaśnienia.
Na co uważać
To zadanie łączy wybór odpowiedzi z uzasadnieniem. Uzupełnij także pole tekstowe.
Warunki pełnej odpowiedzi i punktacja
2 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C oraz poprawne wyjaśnienie. 1 pkt – zaznaczenie odpowiedzi C ALBO poprawne wyjaśnienie, zawierające odpowiedź stylizacja biblijna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: POL-2023-SIERPIEN-F2023-Z11
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PP:I.1.7 | PP:I.2.1 | PP:II.2.3
Wymagania historyczne: I.1.8 wykazuje się znajomością i zrozumieniem treści utworów wskazanych w podstawie programowej jako lektury obowiązkowe. I.2.1 przetwarza […] informacje z tekstów […]. II.2.5 rozpoznaje rodzaje stylizacji ([…] dialektyzacja, kolokwializacja, stylizacja […] biblijna, mitologiczna itp.) oraz określa ich funkcje w tekście.
Umiejętności: I.1 Czytanie utworów literackich | I.2 Odbiór tekstów kultury | II.2 Zróżnicowanie języka