Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 20 · maj 2026 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
wykazują w budowie pewne podobieństwa. Występują u nich długie kły z piłkowanymi
krawędziami, zwane zębami szablastymi. Paleontologowie przypuszczają, że te zwierzęta
były dużymi drapieżnikami, a zęby szablaste pomagały im zabijać swoje ofiary.
Na poniższym drzewie filogenetycznym przedstawiono relacje pokrewieństwa między
rodzajami Thylacosmilus i Smilodon a wybranymi współczesnymi ssakami.
Uwaga: Na schemacie nie zachowano proporcji w wielkości zwierząt ani ich czaszek.
Thylacosmilus
kangur
słoń
człowiek
Smilodon
kot
czas
wspólny przodek z zębami
pojawienie się zębów
obecność zębów
o normalnej długości
szablastych
szablastych
Na podstawie: University of California Museum of Paleontology, Understanding Evolution
(evolution.berkeley.edu).
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Uzasadnij, że występowanie zębów szablastych u Thylacosmilus i Smilodon jest
0–1
wynikiem ewolucji zbieżnej – konwergencji. W odpowiedzi odnieś się do
przedstawionego drzewa filogenetycznego.
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – poprawne uzasadnienie, uwzględniające argument na rzecz niezależnego
pochodzenia cechy.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Pojawienie się szablastych zębów u Thylacosmilus i u Smilodon to efekt ewolucji
zbieżnej, ponieważ zęby pojawiły się niezależnie u torbaczy i u kotowatych.
•
Jest to przykład konwergencji, ponieważ ta sama cecha rozwinęła się w dwóch różnych
liniach ewolucyjnych, różniących się morfologicznie.
•
Ostatni wspólny przodek tych dwóch rodzajów miał zęby normalnej długości, a więc ta
cecha musiała powstać niezależnie.
•
Thylacosmilus i Smilodon wykształciły zęby szablaste niezależnie od siebie, gdyż
pojawienie się tych zębów nastąpiło dwa razy na podanym drzewie filogenetycznym
(czerwone kropki), co oznacza, że jest to wynik konwergencji.
Uwaga:
Nie uznaje się odpowiedzi odnoszących się wyłącznie do definicji konwergencji np. „Jest to
cecha, która powstała niezależnie” lub „Zęby u obu rodzajów miały różne pochodzenie”.
Dopuszcza się odpowiedzi, w których rodzaje Thylacosmilus i Smilodon są traktowane jako
gatunki.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-MAJ-F2023-Z20-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVI.12 | PR:XVI.13 | PR:OG.III.2 | PR:OG.IV.2
Działy: Ewolucja. Uczeń:
Organizmy: człowiek | zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | ewolucja
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych