Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 9 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Ukwiał Nematostella vectensis to gatunek modelowy w badaniach biologicznych. Zbadano
wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy – planule –
były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję
sztucznej wody morskiej, a do drugiej – roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło
10−3 mol ∙ dm−3. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu
użyto 100 larw.
Poniżej przedstawiono wyniki badania: A – odsetek planul przekształconych w polipy oraz
B – typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie
przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.
100
A
woda morska
80
rozwiniętych polipów, %
GABA
odsetek w pełni
60
40
20
0
5
6
7
8
9
10
11
dni po zapłodnieniu
B
woda morska
GABA
3
4
6
7
11
dni po zapłodnieniu
Na podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis,
„Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.
wpływ GABA (kwasu gamma-aminomasłowego) na rozwój N. vectensis. Larwy – planule –
były hodowane w sztucznej wodzie morskiej. Do jednej hodowli dodano dodatkową porcję
sztucznej wody morskiej, a do drugiej – roztwór GABA, którego stężenie końcowe wynosiło
10−3 mol ∙ dm−3. Doświadczenie wykonano w trzech powtórzeniach, a w każdym powtórzeniu
użyto 100 larw.
Poniżej przedstawiono wyniki badania: A – odsetek planul przekształconych w polipy oraz
B – typowe formy zwierzęcia w kolejnych dniach po zapłodnieniu. Na wykresie
przedstawiono wartości średnie, słupki błędów oznaczają odchylenie standardowe.
100
A
woda morska
80
rozwiniętych polipów, %
GABA
odsetek w pełni
60
40
20
0
5
6
7
8
9
10
11
dni po zapłodnieniu
B
woda morska
GABA
3
4
6
7
11
dni po zapłodnieniu
Na podstawie: S. Levy i in., Ectopic Activation of GABAB Receptors […] in […] Nematostella vectensis,
„Nature Ecology and Evolution” 5(1), 2021.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
9.2.
Rozstrzygnij, która próba – tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA –
0–1
była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby
w interpretacji wyników doświadczenia.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Rozstrzygnij, która próba – tylko ze sztuczną wodą morską czy z dodatkiem GABA –
0–1
była próbą kontrolną. Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do roli tej próby
w interpretacji wyników doświadczenia.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, że próbą kontrolną jest woda morska, wraz z poprawnym
uzasadnieniem, odnoszącym się do roli tej próby jako poziomu odniesienia dla próby
badawczej LUB do eliminacji wpływu innych czynników niż obecność GABA na
rozwój larw.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie
tylko ze sztuczną wodą morską / woda morska / woda
Przykładowe uzasadnienia
•
Dzięki tej próbie wiadomo, jak silne jest działanie GABA, które można ocenić przez
porównanie wyników próby badawczej z wynikami próby kontrolnej.
•
Próba z wodą pokazała, że GABA faktycznie działa, a powolny rozwój larw nie wynika
z innych, nieznanych czynników.
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie, że próbą kontrolną jest woda morska, wraz z poprawnym
uzasadnieniem, odnoszącym się do roli tej próby jako poziomu odniesienia dla próby
badawczej LUB do eliminacji wpływu innych czynników niż obecność GABA na
rozwój larw.
0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozstrzygnięcie
tylko ze sztuczną wodą morską / woda morska / woda
Przykładowe uzasadnienia
•
Dzięki tej próbie wiadomo, jak silne jest działanie GABA, które można ocenić przez
porównanie wyników próby badawczej z wynikami próby kontrolnej.
•
Próba z wodą pokazała, że GABA faktycznie działa, a powolny rozwój larw nie wynika
z innych, nieznanych czynników.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z9-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.2.6.b | PR:OG.II.2
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | rozmnażanie
Zagadnienia: Regulacja nerwowa
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań