Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
Wampir zwyczajny (Desmodus rotundus) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.
W ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty – substancje zapobiegąjace nadmiernemu krzepnięciu krwi – oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.

Na podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, Jadowite ssaki, „Kosmos” 63, 2014; N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2013. Fotografia: U. Schmidt.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W definicji uwzględnij korzyść pasożyta oraz szkodę żywiciela. Zastanów się także, co odróżnia pobieranie zasobów od żywej ofiary od jej natychmiastowego zabicia.
Podpowiedź 2
Nietoperz zyskuje pokarm w postaci krwi, a ssak lub ptak traci część krwi i zostaje uszkodzony. Materiał nie opisuje zabicia żywiciela w celu zjedzenia całego ciała.
Podpowiedź 3
Odpowiedź ma dwie części: ogólne określenie pasożytnictwa i zastosowanie definicji do tej pary organizmów. W obu zachowaj informację, że żywiciel nie jest od razu zabijany.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
• Pasożytnictwo to forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden (pasożyt) czerpie korzyści kosztem drugiego (ofiary, żywiciela), działając na jego szkodę, ale nie zabijając go natychmiast. W tym przypadku wampir żywi się krwią ofiar.
• Pasożytnictwo polega na tym, że pasożyt żyje na lub w żywicielu, korzysta z jego zasobów i mu szkodzi, przy czym żywiciel pozostaje przy życiu przez dłuższy czas. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wampirów i ich ofiar – nietoperze zyskują pokarm, a ptaki i ssaki są osłabione przez utratę części krwi.
Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których mowa jedynie o korzyściach jednej ze stron i stratach drugiej bez uwzględnienia informacji o tym, że ofiary nie są od razu zabijane (co odróżnia pasożytnictwo od drapieżnictwa).
Zobacz oryginalny fragment CKE


Zasady oceniania
1 pkt – podanie poprawnej definicji pasożytnictwa – korzyść dla pasożyta i szkoda dla
żywiciela, które nie wiążą się z natychmiastowym zabiciem ofiary – oraz przykładów tych korzyści dla wampira i strat dla ssaków lub ptaków. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Pasożytnictwo jest oddziaływaniem antagonistycznym, w którym pasożyt czerpie zasoby kosztem żywiciela i mu szkodzi, zwykle nie zabijając go natychmiast. W opisanej zależności wampir zyskuje pokarm, pijąc krew ssaka lub ptaka. Żywiciel ponosi szkodę związaną z uszkodzeniem skóry i utratą krwi, ale pozostaje przy życiu.
Pełna odpowiedź musi zawierać korzyść, szkodę i brak natychmiastowego zabicia ofiary. Sama zależność +/− nie rozstrzyga, czy mamy do czynienia z pasożytnictwem, czy z drapieżnictwem. Nie należy też utożsamiać pasożytnictwa wyłącznie z przebywaniem wewnątrz organizmu — pasożyt może korzystać z zasobów żywiciela z zewnątrz.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z8-3
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XVII.3.4 | PR:OG.IV.1
Działy: Ekologia
Organizmy: zwierzęta
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych

