Zadanie 8.3 — czerwiec 2026 — Formuła 2023

Formuła 2023rozszerzony1 pkt
Materiał źródłowy do zadania

CKE — Materiał do zadania 8 · czerwiec 2026 · Formuła 2023

Wampir zwyczajny (Desmodus rotundus) jest gatunkiem krwiopijnego nietoperza, występującym od Meksyku po południową Argentynę. Samica rodzi jedno młode, które początkowo jest karmione mlekiem, a następnie razem z matką wyrusza na łowy. Wampir zwyczajny żeruje nocą, pijąc krew ptaków i ssaków. Ostrymi zębami nacina skórę swych żywicieli i zlizuje krew, spływającą z ran.

W ślinie wampirów znajdują się antykoagulanty – substancje zapobiegąjace nadmiernemu krzepnięciu krwi – oraz peptydy o działaniu znieczulającym. Żołądek wampira odpowiada za gromadzenie pobranej krwi oraz za wchłanianie z niej wody. Podczas pobierania pokarmu nerki zwierzęcia wytwarzają duże ilości hipoosmotycznego moczu. Kiedy nietoperz trawi pokarm podczas snu w dziennych kryjówkach, jego nerki wytwarzają małą ilość hiperosmotycznego moczu z wysokim stężeniem mocznika.

Ilustracja do materiału źródłowego

Na podstawie: K. Kowalski i L. Rychlik, Jadowite ssaki, „Kosmos” 63, 2014; N.A. Campbell i in., Biologia, Poznań 2013. Fotografia: U. Schmidt.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Materiał do zadania 8; strona PDF 18
Materiał do zadania 8 · strona PDF 18
Autor i źródło materiału

https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Określ, na czym polega pasożytnictwo, oraz wykaż, że przedstawiona w tekście zależność między wampirem zwyczajnym a ssakami i ptakami jest pasożytnictwem.

Zobacz oryginalny fragment CKE
Zadanie 8.3; strona PDF 19
Zadanie 8.3 · strona PDF 19

Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.

Podpowiedź

Opracowanie redakcyjne

Podpowiedź 1

W definicji uwzględnij korzyść pasożyta oraz szkodę żywiciela. Zastanów się także, co odróżnia pobieranie zasobów od żywej ofiary od jej natychmiastowego zabicia.

Podpowiedź 2

Nietoperz zyskuje pokarm w postaci krwi, a ssak lub ptak traci część krwi i zostaje uszkodzony. Materiał nie opisuje zabicia żywiciela w celu zjedzenia całego ciała.

Podpowiedź 3

Odpowiedź ma dwie części: ogólne określenie pasożytnictwa i zastosowanie definicji do tej pary organizmów. W obu zachowaj informację, że żywiciel nie jest od razu zabijany.

Pokaż odpowiedź

Odpowiedź przykładowa / klucz CKE

• Pasożytnictwo to forma antagonistycznego współżycia dwóch organizmów, z których jeden (pasożyt) czerpie korzyści kosztem drugiego (ofiary, żywiciela), działając na jego szkodę, ale nie zabijając go natychmiast. W tym przypadku wampir żywi się krwią ofiar.

• Pasożytnictwo polega na tym, że pasożyt żyje na lub w żywicielu, korzysta z jego zasobów i mu szkodzi, przy czym żywiciel pozostaje przy życiu przez dłuższy czas. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku wampirów i ich ofiar – nietoperze zyskują pokarm, a ptaki i ssaki są osłabione przez utratę części krwi.

Uwaga: Nie uznaje się odpowiedzi, w których mowa jedynie o korzyściach jednej ze stron i stratach drugiej bez uwzględnienia informacji o tym, że ofiary nie są od razu zabijane (co odróżnia pasożytnictwo od drapieżnictwa).

Zobacz oryginalny fragment CKE
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 18
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 18
Klucz i zasady oceniania CKE; strona PDF 19
Klucz i zasady oceniania CKE · strona PDF 19

Zasady oceniania

1 pkt – podanie poprawnej definicji pasożytnictwa – korzyść dla pasożyta i szkoda dla

żywiciela, które nie wiążą się z natychmiastowym zabiciem ofiary – oraz przykładów tych korzyści dla wampira i strat dla ssaków lub ptaków. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.

Wyjaśnienie rozwiązania

Opracowanie redakcyjne

Pasożytnictwo jest oddziaływaniem antagonistycznym, w którym pasożyt czerpie zasoby kosztem żywiciela i mu szkodzi, zwykle nie zabijając go natychmiast. W opisanej zależności wampir zyskuje pokarm, pijąc krew ssaka lub ptaka. Żywiciel ponosi szkodę związaną z uszkodzeniem skóry i utratą krwi, ale pozostaje przy życiu.

Pełna odpowiedź musi zawierać korzyść, szkodę i brak natychmiastowego zabicia ofiary. Sama zależność +/− nie rozstrzyga, czy mamy do czynienia z pasożytnictwem, czy z drapieżnictwem. Nie należy też utożsamiać pasożytnictwa wyłącznie z przebywaniem wewnątrz organizmu — pasożyt może korzystać z zasobów żywiciela z zewnątrz.

Informacje i źródła zadania

ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z8-3

Organizator: CKE

Wymagania PP2024: PR:XVII.3.4 | PR:OG.IV.1

Działy: Ekologia

Organizmy: zwierzęta

Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami

Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych

Oryginalny arkusz

Zasady oceniania