Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 10 · czerwiec 2026 · Formuła 2023
U człowieka zmiany objętości krwi mogą wpływać na jej ciśnienie tętnicze. Jeśli objętość krwi wzrasta, to ciśnienie krwi rośnie, podczas gdy spadek objętości krwi jest przyczyną spadku ciśnienia krwi. Niewielki wzrost objętości krwi występujący w ciągu dnia jest spowodowany m.in. przyjmowaniem pokarmu i płynów.
Na podstawie: D.U. Silverthorn (red.), Fizjologia człowieka. Zintegrowane podejście, Warszawa 2021.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Uzupełnij schemat przedstawiający regulację ciśnienia krwi w organizmie człowieka. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Na schemacie pokazano reakcje kompensujące zmianę ciśnienia. Reakcja kompensacyjna powinna przeciwdziałać zaburzeniu, a nie je nasilać — to zasada ujemnego sprzężenia zwrotnego.
Podpowiedź 2
Rozszerzenie naczyń zmniejsza opór przepływu, natomiast większe wydalanie płynu z moczem zmniejsza objętość krwi. Śledź kierunek strzałek i znaki zmian w odpowiednich gałęziach.
Podpowiedź 3
Dla każdej luki sprawdź końcowy skutek całego łańcucha. Dopiero wtedy wybierz z par A/B i C/D; nie porównuj samych słów „wzrost” i „spadek” bez ich miejsca na schemacie.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
BD
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Poprawny zestaw to B i D: naczynia krwionośne się rozszerzają, a wydalanie płynu z moczem się zwiększa. Rozszerzenie naczyń zmniejsza opór naczyniowy, a większa utrata płynu przez nerki ogranicza objętość krwi. Oba efekty mogą przeciwdziałać wzrostowi ciśnienia.
Wariant A, czyli zwężenie naczyń, zwiększałby opór, a wariant C, czyli zmniejszenie wydalania płynu, sprzyjałby zatrzymywaniu wody. W rozpatrywanych gałęziach odwracałyby więc kierunek potrzebnej kompensacji. Rozwiązanie wymaga odczytania schematu regulacji jako układu zależności przyczynowych.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2023-Z10-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XI.1.6 | PR:OG.III.2 | PR:OG.I.4
Działy: Funkcjonowanie zwierząt
Organizmy: człowiek
Zagadnienia: Podstawowe zasady budowy i funkcjonowania organizmu zwierzęcego
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia