Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · czerwiec 2026 · Formuła 2015
Mikroorganizmy celulolityczne wytwarzają wiele enzymów rozkładających celulozę. Funkcją celulaz jest hydroliza wiązań β-1,4-glikozydowych we włóknach celulozy. Ze względu na strukturę i aktywność enzymatyczną można wśród celulaz wyróżnić:
• endoglukanazy – działają w wewnętrznej, amorficznej części celulozy i rozkładają długie łańcuchy celulozy na oligodekstryny o różnej długości
• egzoglukanazy – działają na końcowe elementy łańcuchów cukrowych i mogą odłączać pojedyncze cząsteczki glukozy lub celobiozę – dwie cząsteczki glukozy połączone wiązaniem β-1,4-glikozydowym
• β-glukozydazy – degradują jednostki celobiozy oraz oligodekstryny do glukozy.
Na poniższym rysunku przedstawiono strukturę chemiczną celulozy.
Na podstawie: K. Poszytek, Mikrobiologiczna utylizacja celulozy, „Postępy mikrobiologii” 55(2), 2016.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Jakim numerem na powyższym schemacie zaznaczono wiązanie β-1,4-glikozydowe? Zaznacz odpowiedź spośród podanych.
Zobacz oryginalny fragment CKE
Wcześniej zapisana notatka
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
Najpierw oddziel wiązania wewnątrz pojedynczej glukozy od połączeń, dzięki którym powstaje łańcuch polisacharydu. Które oznaczenia leżą pomiędzy resztami cukru?
Podpowiedź 2
Zapis „1,4” wskazuje numery atomów węgla połączonych reszt. Poszukaj mostka tlenowego między anomerycznym C1 i C4 kolejnej glukozy.
Podpowiedź 3
Sprawdź orientację podstawnika przy C1, aby odróżnić konfigurację β od α. Dopiero potem odczytaj numer i odpowiadającą mu literę wariantu.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
B
Zobacz oryginalny fragment CKE
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie rozwiązania
Opracowanie redakcyjne
Prawidłowy jest wariant B, czyli połączenie oznaczone numerem 2. Wiązanie β-1,4-glikozydowe łączy atom C1 jednej reszty glukozy z atomem C4 kolejnej reszty, za pośrednictwem tlenu. Rozpoznajesz połączenie między resztami cukrowymi w jednym łańcuchu, a nie wiązanie wewnątrz pierścienia ani oddziaływanie między sąsiednimi łańcuchami celulozy.
Sprawdź kompletność rozwiązania
1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Powiązanie z obecną podstawą programową:
Polecenie 1.1 — w podstawie programowej. Rozpoznanie wiązania beta-glikozydowego w celulozie.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Wymagania podstawy programowej
Polecenie 1.1
W podstawie programowej
Rozpoznanie wiązania beta-glikozydowego w celulozie.
- PR:I.2.1 — przedstawia budowę węglowodanów (uwzględniając wiązania glikozydowe α, β); rozróżnia monosacharydy (glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza, deoksyryboza), disacharydy (sacharoza, laktoza, maltoza), polisacharydy (skrobia, glikogen, celuloza, chityna) i określa znaczenie biologiczne węglowodanów, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne; planuje oraz przeprowadza doświadczenie wykazujące obecność skrobi w materiale biologicznym;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024; historyczne wymagania CKE pozostają w informacjach o zadaniu.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2026-CZERWIEC-F2015-Z1-1
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.1
Wymagania historyczne: I. Budowa chemiczna organizmów. 1. Zagadnienia ogólne. Zdający: 3) przedstawia rodzaje wiązań i oddziaływań chemicznych występujące w cząsteczkach biologicznych i ich rolę. 2. Węglowodany. Zdający: 1) przedstawia budowę i podaje właściwości węglowodanów […]; 2) przedstawia znaczenie wybranych węglowodanów ([…] celuloza) […].
Działy: Chemizm życia
Zagadnienia: Składniki organiczne