Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 16 · maj 2025 · Formuła 2023
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
W układzie ABO wyróżnia się cztery podstawowe fenotypy: A, B, AB i O, które są
warunkowane przez występowanie antygenów A i B. Antygen H jest strukturą prekursorową
antygenów A i B, które powstają w wyniku przyłączania do antygenu H różnych reszt
cukrowych: w antygenie A jest to N-acetylogalaktozamina, a w antygenie B – galaktoza.
Wytworzenie antygenu H jest warunkowane przez gen FUT1. Allel dominujący tego genu (H)
odpowiada za wytworzenie antygenu H w błonie komórkowej erytrocytów. Allel recesywny
tego genu (h) zawiera mutację prowadzącą do syntezy nieaktywnego enzymu, którego
aktywność jest konieczna do syntezy antygenu H.
Gen ABO warunkujący przekształcanie antygenu H do antygenu A lub B ma trzy allele:
•
allel IA koduje transferazę A, warunkującą wytworzenie antygenu A
•
allel IB koduje transferazę B, warunkującą wytwarzanie antygenu B
•
recesywny allel i, kodujący niefunkcjonalne białko, powstały w wyniku mutacji w allelu IA.
Gen FUT1 i gen ABO są położone na różnych chromosomach autosomalnych.
W tabeli podano fragment sekwencji nukleotydowej w nici kodującej allelu IA oraz
odpowiadający mu fragment allelu i powstałego w wyniku mutacji.
Fragment łańcucha polipeptydowego
Allel genu
Fragment DNA
kodowanego przez podany fragment
ABO
nici kodującej
DNA
IA
CTC GTG GTG ACC CCT T
Leu – Val – Val – Thr – Pro
i
CTC GTG GT− ACC CCT T
.............................................................
Na podstawie: M. Czerwiński i R. Kaczmarek, Genetyczne podstawy
syntezy cukrowych antygenów grupowych krwi, „Acta Haematologica Polonica” 44(3), 2013;
V. Kumar i in., Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, Nowy Jork 2020.
warunkowane przez występowanie antygenów A i B. Antygen H jest strukturą prekursorową
antygenów A i B, które powstają w wyniku przyłączania do antygenu H różnych reszt
cukrowych: w antygenie A jest to N-acetylogalaktozamina, a w antygenie B – galaktoza.
Wytworzenie antygenu H jest warunkowane przez gen FUT1. Allel dominujący tego genu (H)
odpowiada za wytworzenie antygenu H w błonie komórkowej erytrocytów. Allel recesywny
tego genu (h) zawiera mutację prowadzącą do syntezy nieaktywnego enzymu, którego
aktywność jest konieczna do syntezy antygenu H.
Gen ABO warunkujący przekształcanie antygenu H do antygenu A lub B ma trzy allele:
•
allel IA koduje transferazę A, warunkującą wytworzenie antygenu A
•
allel IB koduje transferazę B, warunkującą wytwarzanie antygenu B
•
recesywny allel i, kodujący niefunkcjonalne białko, powstały w wyniku mutacji w allelu IA.
Gen FUT1 i gen ABO są położone na różnych chromosomach autosomalnych.
W tabeli podano fragment sekwencji nukleotydowej w nici kodującej allelu IA oraz
odpowiadający mu fragment allelu i powstałego w wyniku mutacji.
Fragment łańcucha polipeptydowego
Allel genu
Fragment DNA
kodowanego przez podany fragment
ABO
nici kodującej
DNA
IA
CTC GTG GTG ACC CCT T
Leu – Val – Val – Thr – Pro
i
CTC GTG GT− ACC CCT T
.............................................................
Na podstawie: M. Czerwiński i R. Kaczmarek, Genetyczne podstawy
syntezy cukrowych antygenów grupowych krwi, „Acta Haematologica Polonica” 44(3), 2013;
V. Kumar i in., Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease, Nowy Jork 2020.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
16.2.
Uzupełnij tabelę zamieszczoną powyżej – podaj sekwencję aminokwasową kodowaną
0–1
przez fragment DNA nici kodującej zawarty w tabeli. Odpowiedź zapisz
w wyznaczonym miejscu w tabeli.
Uzupełnij tabelę zamieszczoną powyżej – podaj sekwencję aminokwasową kodowaną
0–1
przez fragment DNA nici kodującej zawarty w tabeli. Odpowiedź zapisz
w wyznaczonym miejscu w tabeli.
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Zasady oceniania
1 pkt – za podanie poprawnej sekwencji aminokwasowej.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Leu-Val-Val-Pro-Leu
•
Leu – Val – Val – Pro – Leu
•
Leu, Val, Val, Pro, Leu
•
leucyna, walina, walina, prolina, leucyna
•
LVVPL
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi zawierające oznaczenia końców peptydu, np.:
•
N Leu-Val-Val-Pro-Leu C
•
C Leu-Pro-Val-Val-Leu N (z odwróconą kolejnością).
1 pkt – za podanie poprawnej sekwencji aminokwasowej.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
•
Leu-Val-Val-Pro-Leu
•
Leu – Val – Val – Pro – Leu
•
Leu, Val, Val, Pro, Leu
•
leucyna, walina, walina, prolina, leucyna
•
LVVPL
Uwaga:
Uznaje się odpowiedzi zawierające oznaczenia końców peptydu, np.:
•
N Leu-Val-Val-Pro-Leu C
•
C Leu-Pro-Val-Val-Leu N (z odwróconą kolejnością).
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z16-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:XIII.4 | PR:XIII.5 | PR:OG.III.1 | PR:OG.III.2
Działy: Ekspresja informacji genetycznej. Uczeń:
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów | dziedziczenie
Umiejętności: Posługiwanie się informacjami pochodzącymi z analizy materiałów źródłowych