Materiał źródłowy do zadania
CKE — Materiał do zadania 1 · maj 2025 · Formuła 2023

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
ze 124 reszt aminokwasowych i stabilizowanego czterema mostkami disiarczkowymi.
Podczas doświadczenia rybonukleazę poddano najpierw działaniu β-merkaptoetanolu,
a następnie – działaniu mocznika. β-merkaptoetanol redukuje i – w konsekwencji – zrywa
mostki disiarczkowe, a mocznik zaburza oddziaływania niekowalencyjne, m.in. zrywa
występujące w białku wiązania wodorowe.
Na poniższym rysunku przedstawiono efekt denaturacji uzyskany podczas doświadczenia –
rybonukleaza zmieniła strukturę przestrzenną i stała się nieaktywna. Następnie usunięto
z roztworu najpierw mocznik, a potem β-merkaptoetanol. Enzym uległ spontanicznemu
zwinięciu i odzyskał aktywność katalityczną.
Numerami oznaczono kolejne reszty aminokwasowe w łańcuchu polipeptydowym. Kolorami
oznaczono pary reszt aminokwasowych tworzących mostki disiarczkowe
w niezdenaturowanym białku.
95
40
58
HS
HS
SH
1
65
72
denaturacja
26
HS
84
HS
HS
HS
110
65
SH
84
124
26
72
renaturacja
110
95
124
1
40
58
Na podstawie: J.L. Tymoczko i in., Biochemia. Krótki kurs, Warszawa 2013.
Autor i źródło materiału
https://arkusze.pl/maturalne/biologia-2025-maj-matura-rozszerzona.pdf
Oficjalny arkusz egzaminacyjny CKE; pochodzenie i cytowane źródła widoczne w oryginale.

Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
Rozstrzygnij, czy mostki disiarczkowe widoczne na schemacie stabilizują strukturę
0–1
trzeciorzędową, czy – strukturę czwartorzędową rybonukleazy. Odpowiedź uzasadnij.
Rozstrzygnięcie: .....................................................................................................................
Uzasadnienie: .........................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
Odpowiedź zapisuje się na tym urządzeniu i w tej przeglądarce.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE


Transkrypcja tekstu (rysunki i układ w oryginale powyżej)
1 pkt – za rozstrzygnięcie, że mostki disiarczkowe stabilizują III-rzędową strukturę
rybonukleazy, wraz z poprawnym uzasadnieniem, odwołującym się do powstawania
ich w obrębie jednego łańcucha polipeptydowego tego białka.
0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie
podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz
branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2024 r. poz. 1019).
Rozstrzygnięcie: Trzeciorzędową
Przykładowe uzasadnienia
•
Rybonukleaza ma jeden łańcuch.
•
Rybonukleaza jest zbudowana z pojedynczego łańcucha polipeptydowego, więc nie ma
struktury czwartorzędowej.
•
Mostki tworzą się pomiędzy aminokwasami budującymi ten sam łańcuch polipeptydowy.
•
Struktura czwartorzędowa dotyczy oddziaływań między odrębnymi podjednostkami –
a rybonukleaza jest białkiem monomerycznym, w którym te mostki powstają między
dwiema resztami cysteiny tego samego łańcucha polipeptydowego.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2025-MAJ-F2023-Z1-2
Organizator: CKE
Wymagania PP2024: PR:I.2.2 | PR:OG.IV.2 | PR:OG.I.1
Działy: Chemizm życia
Organizmy: zwierzęta
Procesy: ekspresja genów
Zagadnienia: Składniki organiczne
Umiejętności: Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych | Pogłębianie wiedzy z zakresu różnorodności biologicznej oraz zjawisk i procesów biologicznych zachodzących na różnych poziomach organizacji życia