Materiał źródłowy do zadania
Oddziaływania międzygatunkowe u roślin mogą mieć charakter antagonistyczny, np. gdy w suchym środowisku występuje konkurencja korzeni o wodę, lub nieantagonistyczny – polegający na wzajemnym wspomaganiu wzrostu.
Aby określić wpływ wzajemnego oddziaływania roślin jednorocznych i krzewów Ambrosia dumosa, przygotowano na pustyni następujące poletka doświadczalne:
• próba A – usunięto rośliny jednoroczne, a pozostawiono krzewy A. dumosa
• próba B – pozostawiono rośliny jednoroczne oraz krzewy A. dumosa
• próba C – pozostawiono rośliny jednoroczne, a usunięto krzewy A. dumosa.
Na poniższych ilustracjach przedstawiono próby: A, B i C.
Rośliny jednoroczne w obecności krzewów charakteryzowały się większym przyrostem biomasy, natomiast przyrost biomasy krzewów w obecności roślin zielnych był ograniczony.
Na podstawie: C.J. Krebs, Ecology: The Experimental Analysis of Distribution and Abundance, Harlow 2014.
Uzupełnij tabelę – wpisz w puste komórki oznaczenia literowe tych prób, które należy porównać, aby zweryfikować poniższe hipotezy.
| Weryfikowana hipoteza | Oznaczenia literowe prób, które należy porównać |
|---|---|
| Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych. | |
| Obecność na tym samym obszarze roślin jednorocznych skutkuje ograniczeniem przyrostu biomasy krzewów A. dumosa. |
Wcześniej zapisana notatka
Podpowiedź
Opracowanie redakcyjne
Podpowiedź 1
W każdej hipotezie wskaż organizm, którego biomasę mierzysz, i organizm traktowany jako czynnik badany. Mierzona grupa musi być obecna w obu porównywanych próbach.
Podpowiedź 2
Dla roślin jednorocznych wybierz wariant z krzewami i bez nich. Dla krzewów wybierz wariant z roślinami jednorocznymi i bez nich.
Podpowiedź 3
Sprawdź, czy wybrana para różni się obecnością tylko wskazanego partnera. Porównanie A i C nie spełnia tego warunku, bo w każdym poletku pozostawiono inną grupę roślin.
Odpowiedź
Odpowiedź przykładowa / klucz CKE
| Weryfikowana hipoteza | Oznaczenia literowe prób, które należy porównać |
|---|---|
| Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych. | B, C |
| Obecność na tym samym obszarze roślin jednorocznych skutkuje ograniczeniem przyrostu biomasy krzewów A. dumosa. | A, B |
Zasady oceniania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wyjaśnienie
Opracowanie redakcyjne
Pierwszą hipotezę sprawdza porównanie B i C: rośliny jednoroczne są w obu próbach, a różni je obecność krzewów. Drugą sprawdza porównanie A i B: krzewy pozostają w obu, natomiast tylko w B towarzyszą im rośliny jednoroczne. W każdym przypadku trzeba mierzyć przyrost biomasy tej grupy, której dotyczy hipoteza. Zestawienie A z C zmieniałoby jednocześnie obecność obu grup, więc nie oddzielałoby wpływu jednego partnera na drugi.
Sprawdź kompletność rozwiązania
2 pkt – za poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 pkt – za poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli. 0 pkt – za odpowiedź niespełniającą wymagań na 1 pkt albo za brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych. — Oznaczenia literowe prób, które należy porównać
W podstawie programowej
Dobór prób do testowania dwóch hipotez. Zakres części: Obecność na tym samym obszarze krzewów A. dumosa skutkuje zwiększeniem przyrostu biomasy roślin jednorocznych. — Oznaczenia literowe prób, które należy porównać.
- PR:OG.II.2 — określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Obecność na tym samym obszarze roślin jednorocznych skutkuje ograniczeniem przyrostu biomasy krzewów A. dumosa . — Oznaczenia literowe prób, które należy porównać
W podstawie programowej
Dobór prób do testowania dwóch hipotez. Zakres części: Obecność na tym samym obszarze roślin jednorocznych skutkuje ograniczeniem przyrostu biomasy krzewów A. dumosa . — Oznaczenia literowe prób, które należy porównać.
- PR:OG.II.2 — określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą;
- PR:OG.II.5 — ocenia poprawność zastosowanych procedur badawczych oraz formułuje wnioski;
Przypisanie redakcyjne do podstawy BIO-PP2024.
Informacje i źródła zadania
ID zadania: BIO-2024-MAJ-F2023-Z21-1
Organizator: CKE
Działy: Ekologia | Różnorodność roślin
Organizmy: rośliny
Zagadnienia: Ekologia ekosystemu. Ochrona i gospodarka ekosystemami | Gospodarka wodna i odżywianie mineralne roślin
Umiejętności: Rozwijanie myślenia naukowego; doskonalenie umiejętności planowania i przeprowadzania obserwacji i doświadczeń oraz wnioskowania w oparciu o wyniki badań